1081
Một chàng trẻ tuổi ăn quả tim một con chim mầu nhiệm nên mỗi sáng ñều nhặt
ñược ở dưới gối một hộp tiền. Trong khi ñi du lịch ñến một thành phố nọ, chàng
trai nghỉ ở nhà một người ñàn bà và cô con gái của bà. Cô gái rất ñẹp làm cho
anh vui miệng khoe khoang số phận của mình và còn nói toạc cái bí mật của
món của cải thu hoạch ñều ñặn hàng ngày. Mẹ con ñộng lòng tham, bèn cho anh
chàng ăn một thứ thuốc làm cho quả tim chim bật ra ngoài ñể chiếm lấy, ñoạn
ñuổi anh ra khỏi cửa. Nhờ ñược một bà tiên thương hại cho một chiếc nhẫn thần
có phép ñưa người ñi xa, anh lại trở lại nhà cô gái, không ngờ cô gái cũng lại
biết ñược. Cô ñề nghị ñi chơi núi. Cuối cùng cô bỏ anh trên núi cao rồi trộm
nhẫn thần trở về một mình. Ở ñây anh chàng ñói bụng cũng tìm ăn, nhưng không
phải táo mà là một thứ xà lách, tự nhiên hóa thành lừa. Lừa ñi dần xuống chân
núi gặm cỏ. Không ngờ ăn phải một thứ cỏ lạ, lại hóa thành người. Anh hái cả
hai thứ về, cải trang, rao bán xà lách trước nhà mẹ con cô gái. Cô gái mua xà
lách ăn, hóa thành lừa. Anh cũng chữa cho cô lành với ñiều kiện phải trả lại tất
cả các vật quý.
Truyện của người Can-muc (Kalmouks) trong sách Cái chết mầu nhiệm:
Có hai chàng trẻ tuổi: một người là con vua (khan) và một người là bạn của
người kia, bị bắt, sắp bị ñem làm mồi cho hai con nhái dữ tợn từng bắt dân ñịa
phương mỗi năm nộp một mạng người. Nghe nói ai ăn ñược thịt hai con vật ấy
sẽ nhả ra vàng và ñá quý, hai chàng bèn tìm cách giết chết hai nhái rồi ăn thịt.
Đoạn ra ñi sau khi nhả ra vô số báu vật. Đến chân một hòn núi nọ hai chàng trọ
tại nhà hai mẹ con làm nghề bán rượu. Biết khách có báu vật, mẹ con bèn phục
rượu cho say, cướp lấy, rồi ñuổi ra khỏi cửa. Hai chàng ñi một ñoạn ñường khá
xa, gặp một bọn trẻ ñang tranh nhau một cái mũ có phép làm cho người ta tàng
hình. Họ bảo chúng: - "Mũ sẽ về tay ñứa nào chạy ñến ñích trước nhất". Chúng
nghe lời, nhưng khi chúng chạy, họ cướp lấy mũ, cũng bằng cách ấy họ chiếm
ñược một ñôi hia bảy dặm mà hai con quỷ ñang tranh nhau. Qua nhiều cuộc
phiêu lưu, một hôm họ ghé vào một ngôi ñền. Nhìn qua khe của thấy người giữ
ñền ñang giăng một tờ giấy rộng rồi quấn vào người, quấn xong tự nhiên hóa
thành lừa. Lại quấn giấy vào lần thứ hai thì trở lại thành người. Họ vào ñền lấy
trộm cuộn giấy, mang ñến nhà mẹ con người bán rượu bảo nếu dùng giấy ấy
cuốn vào người sẽ ñược nhiều vàng. Hám của, mẹ con nghe theo, ñều hóa thành
lừa cái. Để trừng phạt chúng, họ bắt chúng làm công việc nặng nhọc trong hai ba
năm, chờ ñến khi hối lỗi mới cho trở lại nguyên hình. Kết thúc truyện này giống
với một truyện của Pháp Con chim xanh (xem Khảo dị truyện số 123, tập III).
Truyện Ả-rập (Arabie):
Một người trẻ tuổi sau khi ăn cổ họng một con chim lạ, bỗng nhiên trở nên có
sức khỏe hơn người. Anh ñến một nước nọ, ở ñây có niêm yết ai thắng công
chúa trong một cuộc thi vật sẽ ñược kết hôn cùng công chúa, nhưng nếu thua thì
