1093
Một ông vua muốn lấy vợ không biết chọn ai giữa hai cô gái ñẹp. Cuối cùng
vua cũng thành hôn với một cô. Ít lâu sau, hoàng hậu ñẻ ñược một ñứa con trai.
Trong khi vua ñi vắng, cô kia vốn có phép phù thủy, bèn nhân dịp ñến thăm biến
hoàng hậu thành một con nai trắng, còn mình thì thay vào hoàng hậu. Người bị
phép phù thủy hễ sau ba ngày mà không có ai giải phép thì sẽ thành nai suốt ñời.
Cô hầu hoàng hậu có biết việc này, nhưng vì sợ quá, không dám hé răng.
Ngày hôm sau vua về. Vào buồng hoàng hậu, vua không nghi ngờ gì cả, bèn
hỏi thăm sức khỏe. Hoàng hậu giả ñáp: - "Sức khỏe của thiếp hiện nay rất xấu,
nếu không ñược ăn thịt nai cái trắng thì mai sẽ chết". Vua bèn tổ chức một cuộc
săn ñuổi, nhưng con nai (hoàng hậu) trốn ñược. Tối lại, nai về ñập cửa, cô hầu
mở cửa thấy nai biết là chủ của mình. Thấy con trai mình, nai nói: - "Con ôi, chỉ
còn hai ñêm nữa, nếu cha con không giải phép ñược thì mẹ suốt ñời cứ là nai".
Cô hầu không nói gì. Ngày mai vua lại ñến thăm, hoàng hậu giả lại rên rỉ như
hôm quá. Vua lại ñi săn, vẫn không ñược nai. Tối ñến, nai lại tìm về, lần này cô
hầu kể tất cả cho vua nghe. Ngày hôm sau, vua cũng giả tảng ñi săn, chiều về
nấp ở góc buồng. Khi nai ñến, vua nhảy ra ôm lấy, nai hóa thành người. Vua ñủ
chứng cớ trị tội mụ phù thủy
1
.
Một truyện tương ñối phổ biến ở châu Âu:
Một người ñàn ông góa vợ có chín người con trai và một cô gái xinh ñẹp. Ông
ta lấy một người vợ kế có một con riêng. Hàng ngày những ñứa con trai có phận
sự phải ñi tuần xung quanh lâu ñài nhà vua. Một hôm chúng nói với vua rằng
mình có một người em gái mỗi lần rửa tay rơi ra vàng và bạc, mỗi lần chải tóc
thì rơi ra lúa mì và lúa mạch. Vua phán: - "Đưa ñến ñây cho ta, ta sẽ cưới nàng
làm vợ. Nếu không ñúng như thế ta sẽ treo cổ chúng mày". Ngày mai họ chở em
gái và cả mẹ con dì ghẻ lên xe. Dọc ñường họ bảo dì trông chừng hộ em mình ñể
họ còn bận ñi vắng một lát. Cô gái không ñược biết chuyện này. Bèn hỏi dì các
anh cô dặn gì. Mụ dì ñáp: - "Các anh con bảo dì móc một con mắt của con ñưa
cho con gái ta". Nói rồi làm ngay. Sau ñó mụ cho xe chạy, lại móc luôn con mắt
thứ hai, rồi ñẩy cô gái xuống bùn. Khi chín chàng trai ñến cung vua thì ngạc
nhiên không thấy em gái, chỉ có con gái mụ dì ghẻ. Vua thử thấy không ñúng,
bèn sai treo cổ chín chàng trai và lấy cô gái con mụ dì làm vợ.
Trong vũng bùn, cô gái khóc lóc thảm thiết. Một người ñi qua thấy vậy ñưa cô
về nhà. Ít ngày sau, cô rửa tay ra vàng ra bạc, lại làm một ñồ vật với vàng của
mình, bảo người vợ chủ nhà ñem ñi bán ở cửa nhà thờ, và dặn: - "Nếu vợ vua
hỏi mua thì bán và chỉ ñòi ñổi một con mắt". Người vợ chủ nhà bán ñược và ñưa
mắt về. Mấy ngày sau, cô lại làm một cuộn chỉ vàng. Cũng thế, người vợ chủ
nhà ñổi ñược con mắt thứ hai. Bỏ mắt vào hố mắt, cô gái lại lành như xưa.
1
Theo Cô-xcanh (Cosquin), sách ñã dẫn, tập II.
