1115
quan án, ai nấy ñều tỏ vẻ khinh bỉ, rủa là ñồ chó lợn, chỉ quen hối lộ và làm ñiều
phi pháp, nhưng vì sợ thần sợ thế, nên chẳng ai dám ho he.
Sau khi nắm ñược mọi chân tơ kẽ tóc, Tống Như Mai trở lại với bộ áo mão
thanh tra. Vừa nhảy xuống ngựa, ñợi cho mọi người ngẩng ñầu lên, chàng dõng
dạc lên tiếng:
- Hỡi ba quân và dân chúng! Ta là khâm sai ñại thần, vâng lệnh hoàng ñế ñi
thanh tra các tỉnh xứ Bắc này. Ta ñã tra cứu kỹ, thấy nàng Xuân Hương không
làm gì nên tội, ñáng ñược tha bổng. Còn tội nhân lại chính là nguyên cáo và vị
quan ñã xử án nàng. Hãy bắt giam chúng lại ñợi ta thẩm vấn.
Các hàng lính ai nấy ñều dạ ran. Những người dân ñứng vây vòng trong vòng
ngoài, trong ñó có những bạn học của Xuân Hương hò reo như sấm dậy. Tên
lính giải Xuân Hương không kịp tìm dao, dùng răng cắn ñứt dây trói cho nàng,
lại tháo xiềng xiềng quan án và tên vu cáo lại. Khi biết quan thanh tra là Như
Mai, Xuân Hương mừng ñến té xỉu. Mọi người vội vực nàng về chạy chữa.
Sau ñó không lâu, quan thanh tra trẻ tuổi tâu trình lên vua và không quên xin
phép cưới nàng Xuân Hương làm vợ. Nhà vua thấy cuộc tình duyên ly kỳ, nên y
cho. Lễ cưới tổ chức linh ñình trong ba ngày. Ngày cưới, bà mẹ Xuân Hương vui
vẻ bảo mọi người:
- Ta không có con trai, nhưng con gái ta lại làm ta ñẹp lòng hơn có con trai
1
.
KHẢO DỊ
Trong văn học Triều-tiên có Xuân Hương truyện (ra ñời ở thế kỷ XVIII) nội
dung giống với truyện của ta chủ yếu ở ñoạn sau:
Công tử (ñạo lĩnh) họ Lý tên Mộng Long cũng có người yêu tên là Xuân
Hương. Lý ñỗ trạng nguyên, ñược vua phong làm ngự sử và sai ñi tuần thú các
ñịa phương. Để dễ dàng nắm ñược tình dân, chàng cải trang thành một người ăn
xin. Đến ñất Nam-nguyên quê của Xuân Hương, gặp lúc viên tri phủ (sử ñạo)
tên là Biện Học mở tiệc mừng thọ, có các quan ñến dự ñông ñảo, ca hát ăn uống
linh ñình. Biện Học trước ñây ép Xuân Hương làm tỳ thiếp không ñược, bèn vu
cáo nàng, kết án tử hình, ñịnh sau ngày kễ thọ thì ñưa ra pháp trường. Lý ñến xin
vừa lúc các quan ñang cao hứng làm thơ chúc thọ. Chàng tự xưng là hàn sĩ, cũng
xin tham dự. Được các quan cho giấy bút, chàng viết ngay bốn câu:
"Rượu nồng trong chén vàng là máu ngàn người;
1
Theo Tít-xô (Tissot). Tiếng An-nam cho lớp cao học.
