1134
gái ấy trong lòng bàn ấy có hai câu thơ. Ông gọi vào xem thì ñúng là nét chữ của
mình. Sau ñó ông cưới nàng làm vợ kế. Hồi này người binh phiên làm trưởng lại
ở thừa ty Sơn-nam. Người ta ñùa gọi hắn là ông nhạc vờ (giả phụ ông), gọi ông
là rể vờ (giả nữ tế)
1
.
2. Võ Hoàng làm ñến thượng thư nhà Lê, vốn người xã Lương-giang, huyện
Lạng-tài (Kinh-bắc). Lúc trẻ, ông ñỗ hương cống, lấy con gái của Đàm Cử
(Thượng thư cầm ñầu sáu bộ) ở làng Đông-ngân cùng tỉnh, mới 16 tuổi. Hai
người rất yêu nhau. Không ngờ ñược nửa năm, vợ chết. Ông rất thương, lấy bút
son viết vào tay mấy câu thơ: "Con gái quan Thượng, là vợ giám sinh, nàng sao
lại ñi? Lòng ta sầu bi".
Về sau, ông thi hội ñậu tiến sĩ, làm tham chính Sơn-tây. Bấy giờ ở làng An-lạc
cùng tỉnh, có một cô gái nhận lễ cưới của nhà trai, rồi giở quẻ không chịu lấy
nữa. Bên nhà trai kiện cô ta là bội phu. Vụ kiện ñưa cô ñến thừa ty là nơi Võ
Hoàng nhậm chức. Người nhà ông cho biết bị cáo từ khi sinh ra ñã có mấy chữ
son ở tay, xóa mấy cũng không sạch. Ông cho gọi cô ñến, xem ra thì ñúng nét
chữ của mình ngày xưa, bèn lấy làm vợ thứ
2
.
Việt-nam còn có chuyện Kiếp này chẳng lành ñể dành kiếp sau, cũng là một dị
bản của truyện trên:
Có hai người học trò kết bạn, giao ước gả con cho nhau. Về sau một người
giàu một người nghèo, nhưng họ vẫn không làm sai ước cũ. Cô con gái người
nhà giàu lúc về nhà chăm lo làm ăn không quản ngại khó nhọc. Một hôm vợ
gánh ñồ ñạc cho một ñám cưới. Gặp một bọn chăng dây ra một câu ñối hiểm
hóc, cả ñám nhà trai không ai ñối ñược. Người vợ về gọi chồng vốn là học trò thi
mãi không ñỗ ra giúp. Chồng gỡ rối cho ñám cưới bằng văn chương tài hoa của
mình. Cả ñám cưới, ai nấy ñều khen ngợi tài học của anh. Một thầy số cho biết
sở dĩ anh chưa ñỗ ñạt làm nên là vì số vợ cản trở. Người vợ nghe ñược tin này,
ñể cho chồng khỏi phải vướng vì mình, bèn tự tử. Chồng không ngờ vợ lại thế,
thương quá, viết vào tay vợ hai chữ "tiết nghĩa" khi khâm liệm.
Về sau người chồng ñi thi ñỗ cử nhân. Viên chánh chủ khảo khoa thi vốn có
một người con gái ñộ 15, 16 tuổi, cũng như các truyện trên, từ lúc mới sinh bàn
tay ñã nắm lại không duỗi ngón ra ñược. Nhưng khi quan tân khoa ñến bái yết
chánh chủ khảo, tự nhiên cô gái chạy ra ñón anh, bàn tay bỗng xòe ngón ra dễ
dàng. Nhìn thấy trong lòng bàn tay cô có hai chữ "tiết nghĩa", anh bèn kể lại câu
chuyện cũ của vợ mình trước ñây. Nghe ñoạn, chánh chủ khảo gả cô gái cho anh
làm vợ
3
.
1
Theo Đại-nam Kỳ truyện.
2
Theo Đại-nam Kỳ truyện.
3
Theo Lưu Văn Thuận, Phạm Văn Phương. Truyện cổ tích. q. I.
