1165
Hai vợ chồng vua Diệu Trang muộn con, cúng cầu mãi mới sinh ñược ba nàng
công chúa, dự ñịnh nhường ngôi cho một trong ba chàng rể. Nhưng công chúa
ba là Diệu Thiện chỉ muốn tu hành với cuộc sống ñộc thân. Kết quả là nàng phải
chịu ñựng sự trừng phạt từ thấp ñến cao: bị lột áo quần, ñánh roi và giam ñói.
Cũng có việc ñược ñi tu với những công việc lao ñộng nặng nhọc, việc ngôi
chùa bị ñốt và việc ñập tắt ñám cháy bằng một trận mưa huyền bí do công chúa
cắm chiếc trâm vào họng và nhổ máu lên trời cầu nguyện Linh Sơn thế vương.
Cũng có việc xử trảm sau một thời kỳ hết dụ dỗ ñến dọa nạt mà không ăn thua.
Theo lệnh của Ngọc Hoàng, công chúa ñược bảo vệ ñến nỗi ñao phủ bất lực,
cuối cùng chỉ còn dùng hai tay bóp cổ. Nhưng thần Thành hoàng ñã kịp thời hóa
hổ, giải tán ñám ñông và ñưa xác nàng lên núi. Cũng lại có việc hồn công chúa
ñược sứ giả Diêm-la mời xuống ñể chứng kiến cực hình của con người tội lỗi. Ở
ñây, những lời cầu nguyện của nàng ñã làm cho họ ñược giải phóng trở về
dương thế, ñến nỗi cả ñịa ngục bỗng hóa thành thiên ñường và vua Diêm-la phải
cấp tốc cho ñưa nàng về vì nạn thiếu dân. Phật Như Lai ñã ñón nàng ñưa ñến
không phải chùa Hương-tích ở Đại-việt mà là chùa ñảo Phổ-ñà sau khi vượt qua
ba năm hiểm trở. Sau chín năm tu hành, công chúa ñắc ñạo và cũng thu ñược hai
ñồ ñệ Thiện Tài và Long Nữ sau nhiều cuộc thử thách.
Trời phạt vua Diệu Trang về tội ñốt chùa và giết con gái, bắt chịu ñựng một
bệnh nan y: thịt da mọc ñầy mụn lở và bấy nát. Cũng có việc công chúa biến
thành một thầy tu già ra mắt nói là chỉ có tay và mắt của người thân thì mới có
thể lành. Vua sai ñại thần ñi tìm. Trong lúc ñó hai chàng rể của vua vì tham vọng
ñược làm vua sớm nên ñịnh tâm giết thầy tu và ñầu ñộc vua. Biết ñược ý ñồ của
chúng, công chúa ñã làm ñổ chén thuốc ñộc và làm bại liệt kẻ ám sát. Kết quả là
hai chàng rể tự tử và hai người chị của công chúa hối hận ñi tu. Rồi cũng có hai
lần xin tay và mắt, và cuộc hành trình của vua và hoàng hậu ñến ñảo Phổ-ñà ñể
cảm ơn con gái. Nhìn thấy con không tay không mắt ngồi trên tòa sen, vua cầu
nguyện cho con ñược "toàn thể toàn nhãn" và thế là công chúa lại nguyên vẹn
như xưa. Vua và hoàng hậu cũng ở lại ñây tu hành
1
.
Đại khái cả hai truyện nói chung là một mớ hỗn tạp những mẩu phật thoại, tiên
thoại ghép với nhau thành truyện. Tượng Quan Âm của Trung-quốc thường là
một người nữ tay cầm bình cam lộ, gần ñấy có một con chim mỏ cắn một chuỗi
ngọc, dấu hiệu của sự tôn quý. Hoặc có khi Quan Âm (ñứng hoặc ngồi) tay cầm
quyển kinh, dưới chân một bên là Long Nữ tay cầm hòn ngọc, và một bên là
Thiện Tài hai tay chắp lại hướng lên chủ mình như ñang cầu nguyện.
1
Theo Đờ Grut (De Groot). Những lễ lạt hàng năm cử hành ở Ê-mu-y (thuộc Phúc-kiến,
Trung-quốc).
