1204
sạch cỏ rác". Cũng có việc cắt lúa, cắt ñến ñâu lúa ñâm bông ñến ñấy, cũng có
ba nàng tiên ñặt cánh ở trên bờ ruộng ñến gặt ñổi công cho Lục Pịa ñể chàng hái
hộ lá dâu, cũng có việc nàng tiên trẻ nhất ñành ngồi nhờ nhà Lục Pịa vì bị chàng
giấu cánh. Vì nhà chỉ có một giường, hai người nằm chung nhưng ñã hữu ý ngăn
ñôi bằng lá khoai nước, hẹn nếu Lục Pịa làm rách thì không ñược lấy nàng tiên,
trái lại nàng tiên làm rách thì phải lấy Lục Pịa. Cuối cùng nàng tiên ñành phải
lấy Lục Pịa vì mẹo của chàng. Nàng tiên cũng ñẻ ñược hai trai là Nóng (Pông)
và Lạnh (Dân), cũng tìm ra ñược cánh và bay về trời với câu dặn: - "Nếu bố
ñánh bằng chổi thì khóc to lên ñể mẹ tìm cách ñón, và khi mẹ thả dây xuống thì
nhớ leo dây ñỏ và dây vàng, ñừng leo dây trắng." Sau ñó con lên ñược ñến trời,
còn Lục Pịa vì không ñược biết lời dặn, leo lên bằng dây trắng nên dây ñứt ngã
lộn cổ, chết hóa thành ñỉa và vắt.
Cũng như truyện của người Tày và người Dao, truyện còn phát triển cho ñến
ñoạn cuối nảy sinh mâu thuẫn giữa anh và em. Và trước khi xuống trần, còn có
ñoạn thử thách giữa hai ñứa trẻ và bà ngoại chúng: bà ngoại của Nóng và Lạnh
là yêu tinh rất thèm thịt người. Mụ buộc hai cháu lần ñầu tiên phải phát cho
ñược chín gò, mười ñồi núi. Nhờ có kim và chỉ của mẹ, chúng làm xong. Tiếp
ñó, mụ bắt chúng ñến mượn trống ở nhà em gái mình - vốn là hùm tinh. Nhờ
khôn ngoan nên chúng chẳng những thoát chết mà còn ñánh lừa mụ này buộc lọ
và ống vào người ñể lội sông nên chết ñuối. Tiếp ñến bà ngoại bắt chúng chui
vào trống cho mụ ñánh. Nhờ tháo tang trống, nên ñánh mấy cũng không việc gì.
Trái lại khi mụ chui vào, chúng bít chặt tang trống mà ñánh, làm mụ chết tươi.
Khi tiễn hai con xuống trần, nàng tiên cũng cho chúng một con ngỗng, một
con chó và hai gói cơm, ở ñây không có dao và gậy, nhưng lại có sợi chỉ và cái
kim, cũng dặn hễ ngỗng kêu mới ñược mở gói ra ăn, ñóng thuyền thì ñóng bên
ñường không nên ñóng trong rừng, ñi trên sông thì, ngược lại với truyện trên,
chọn dòng ñục chớ chọn dòng trong. Nóng thiếu kiên trì nên chịu ñựng hậu quả
xấu; giở gói cơm ăn khi ngỗng chưa kêu nên chỉ toàn ñất và sỏi; ñóng thuyền ở
rừng sâu ñể khỏi phải mất công kéo gỗ, vì vậy không ñược ai chỉ vẽ nên kỳ cạch
mãi không xong; ñi dòng trong nên không gặp xóm làng, ñành phải lấy khỉ làm
vợ. Trái lại, Lạnh làm ñúng lời mẹ dặn nên khi giở gói cơm ra ăn có xôi trắng
thơm tho, ñóng thuyền ở bên ñường ñược người qua kể lại chỉ bảo nên chóng
hoàn thành, ñi dọc sông ñục nên ñánh ñược nhiều tôm cá và gặp nhiều làng bản.
Lạnh cũng gặp hai cô gái dưới cái cối úp sấp, chàng cũng phải chiến ñấu với yêu
tinh, và còn có xà tinh và hùm tinh. Nhờ chiếm ñược chiếc gậy ñầu sinh ñầu tử,
chàng ñã tiêu diệt chúng và làm sống lại người và súc vật ñã bị chúng ăn thịt.
Cũng như các truyện trên, Lạnh cũng ñi tìm Nóng sau khi lấy cô em làm vợ.
Lại cũng ñưa cô chị (cũng bị mối ăn cụt tai) ñến cho Nóng làm vợ sau khi vô
tình giết con khỉ cái ñang giặt quần, vốn là vợ của Nóng. Nhưng truyện không
