1210
Nhưng rồi mèo nhảy xuống tình nguyện ñể Kỳ giết lấy xương khoét thành sáo.
Nghe tiếng sáo, chim thú tìm ñến thả dây cho Kỳ lên. Ở ñây kết thúc bằng việc
Củ thấy em về thì sợ và xấu hổ, tự thắt cổ chết
1
.
Truyện Ả chức chàng Ngưu của ta có những tình tiết giống với truyện của
Trung-quốc và của một số các dân tộc khác.
Trung-quốc có ba truyện Khiên Ngưu Chức nữ:
1) Theo Sử ký của Tư Mã Thiên: phía Đông Ngân-hà có Chức nữ con gái vua
Thiên ñế. Mỗi năm, nàng cố công cố sức dệt áo quần của nhà Trời như mây.
Trời thấy nàng ở một mình bèn gả cho Khiên Ngưu ở bên kia sông. Sau khi
cưới, người ñàn bà ấy bỏ bê việc dệt làm cho Thiên ñế nổi giận, bắt trở về chỗ
cũ. Về sau chỉ cho phép mỗi năm một lần qua sông ñể gặp chồng.
2) Cũng như truyện trên, sách Kinh Sở tuế thời ký kể như sau:
Chức nữ là một vì sao Thiên tôn (cháu gái nhà trời) coi việc canh cửi tại Thiên
cung. Nàng ở về Hà-ñông (phía Đông Ngân-hà) là người công dung ngôn hạnh
toàn vẹn, nghề canh cửi rất chăm chỉ và tinh xảo, thường dệt thành gấm màu
mây (vân cẩm) ñể may áo chầu cho Ngọc Hoàng. Tại Hà-tây (phía Tây Ngân-
hà) bấy giờ có Ngưu lang, một vì sao Khiên Ngưu (dắt trâu) làm việc chăn nuôi
chuyên cần, tài ñức ñều trội. Thấy vậy, Ngọc Hoàng bèn triệu Ngưu lang gả cho
Chức nữ. Hai bên thành hôn vào ngày mồng bảy tháng Bảy gọi là tiết Thất tịch.
Sau khi cưới, vợ chồng ñem nhau về Hà-tây. Nhưng từ ñó họ say ñắm quên
hết cả. Chức nữ suốt năm không về Thiên cung, bỏ bê việc canh cửi, chàng
Ngưu cũng trễ nải chăn nuôi. Ngọc Hoàng nổi giận sai bắt Chức nữ lại trở về
Hà-ñông mà lưu Ngưu lang ở Hà-tây, chỉ chuẩn cho hàng năm vào tiết Thất tịch,
ra lệnh Hà Bá (thần sông) sai chim thước (chim khách, cũng gọi là chim chẽo
choẹt) ñốc suất ñàn chim ô (quạ) bắc cầu sông Vân-hán (tức Ngân-hà) cho phép
Ngưu lang từ Hà-tây sang Hà-ñông tới Thiên cung gặp vợ một ngày. Sáng mồng
8 phải có mặt ở Hà-tây.
3) Chức nữ là con gái Tây Vương mẫu, một ngày nọ ñến tắm ở suối nước nóng
với các nàng tiên khác. Một con trâu của Ngưu lang bảo anh lấy trộm áo của
nàng tiên ñặt ở bờ hồ. Ngưu lang làm theo, nàng tiên bị mất áo lại là Chức nữ,
nàng ñành lấy Ngưu lang làm chồng, ñẻ một trai một gái. Một hôm Chức nữ tìm
ñược áo bèn bay về trời. Ngưu lang ñuổi theo. Sắp bị chồng bắt, Chức nữ kêu: -
"Ôi mẹ, cứu con với!" Bà mẹ ñang cầm cái trâm ở tay liền vạch một cái, một
dòng nước mênh mông ngăn ñôi: ñó là Ngân-hà. Sau ñó vợ chồng xin Trời cho
phép gặp nhau. Trời cho mỗi năm một lần vào ngày mồng bảy tháng Bảy. Ngày
ñó, những con chim sẻ ở dưới trần ñến làm cầu trên sông ñể cho hai người qua
1
Theo Truyện cổ Việt-bắc, tập II, ñã dẫn.
