1216
người ăn ở với nhau ñược mấy năm, sinh hai con. Một hôm tình cờ tìm thấy tấm
da, người vợ bèn mặc vào và trốn ñi cùng với một ñồng loại
1
.
Sau ñây là những truyện mà mô-típ cơ bản: chàng trai lấy nàng tiên làm vợ
bằng cách lấy trộm áo quần (hay lông cánh) trong khi nàng bận tắm, vẫn còn
ñậm nét, nhưng nội dung ñã biến hóa khác hẳn hoặc ñã chuyển sang một loại
chủ ñề khác. Chỉ kể một số truyện tiêu biểu.
Truyện của Băng-la-ñex (Bangladesh):
Một ông vua có hai con là Săng-ñra và Si-va Đát do hai người vợ khác nhau
sinh ra. Vua vốn ghét mẹ người sau nên bắt hai mẹ con ra khỏi hoàng cung, cho
ở một túp lều, sống bằng nghề hành khất. Si-va Đát vốn thờ thần Xi-va và ñược
thần cho một cây gươm có thể cầu ñược ước thấy. Một ñêm vua nằm chiêm bao
thấy một người ñàn bà ñẹp sáng chói cả cung ñiện, mỗi lần thở có một luồng lửa
thò ra khỏi mũi như một ñóa hoa. Vua bắt quan ñầu triều phải tìm cho ra người
ñàn bà này nếu không thì xử tử. Quan ñầu triều ra ñi với hoàng tử Săng-ñra và
ñông người hầu. Nghe tin, Si-va Đát cũng xin vua cha cho ñi theo. Cả ñoàn dừng
lại trước một cánh rừng không thể vượt nổi. Nhưng nhờ có gươm thần nên Si-va
Đát một mình vượt qua dễ dàng. Đến một nước nọ, anh giúp việc cho vua nước
này lập nhiều công trạng nên ñược vua gả công chúa. Lại nhờ gươm thần anh
ñến xứ sở của các hung thần (rắc-sa-xa). Anh bị hai hung thần giải ñến cho vua
họ, nhưng vua lại kết bạn với anh và gả con gái ñẹp cho. Một hôm anh kể giấc
mộng của cha mình cho vua nghe. Vua nói người ñàn bà ấy có thực. Bèn sai
người ñưa anh ñi gặp một ẩn sĩ trong rừng ñể hỏi rõ sự tình và tìm cách bắt. Ẩn
sĩ bảo: trong rừng nọ có một cái hồ, vào những ñêm trăng tròn có năm vũ nữ
(áp-sa-ra) nhà trời, trong ñó có nàng Ti-lốt-ta-ma (người mà vua cha nằm mộng)
nhờ một con mèo mầu nhiệm ñưa xuống ñấy tắm. Vậy muốn bắt, chỉ có cách
trộm lấy quần áo của họ. Si-va Đát làm theo, bắt ñược cả năm người. Khi các vũ
nữ xin lại quần áo thì anh buộc họ phải giao nàng Ti-lốt-ta-ma, sẽ trả. Thế là Ti-
lốt-ta-ma ñành phải ở lại với chàng Si-va Đát. Một thời gian sau, ñôi bên từ giã,
nàng cho chàng một cái sáo có thể gọi nàng ñến bất cứ lúc nào. Si-va Đát trở về
với vua hung thần, vua lại gả thêm cho một công chúa nữa. Anh lại trở về với bố
vợ trước rồi nhờ gươm ñưa cả ba vợ ñến chỗ hoàng tử Săng-ñra ñang chờ, báo
tin ñã tìm thấy người trong mộng. Săng-ñra lập mưu xô Si-va Đát xuống giếng
ñể chiếm công, nhưng trước mặt vua và các tiểu vương, hắn không thể nào gọi
Ti-lốt-ta-ma ñến ñược, bị vua cha ñày cả mẹ lẫn con ñi xa. Nhờ có gươm thần,
Si-va Đát không chết, trở về yên lành. Lại nhờ có ba vợ tâu vua mọi việc, Si-va
Đat ñược ñón vào triều. Chàng thổi sáo, người ñàn bà sáng chói xuất hiện ñúng
1
Phần nhiều các truyện trên ñều theo Cô-xcanh (Cosquin), Truyện cổ tích dân gian miền Lo-
ren, tập II.
