1231
- Hai chúng ta ñã kết nghĩa vợ chồng, thật là thỏa tấm lòng mong ước. Nhưng
thú thật với chàng: thiếp vốn là người ở cõi âm, còn chàng là người dương thế,
không thể sum họp với nhau lâu dài. Nay chúng ta ñã có một ñứa con. Xin giao
lại ñể chàng ñưa nó về nuôi.
Thấy chồng có vẻ ngần ngại, vợ lấy trong hòm ra một mảnh gương vỡ trao cho
và nói:
- Chàng ñừng lo phải bận bịu vất vả về việc nuôi con. Bố mẹ thiếp từ ngày
thiếp mất ñi ñã biết hối hận. Vậy chàng cứ tìm ñến nhà bố mẹ thiếp mà ở, thế
nào ông bà cũng không tuyệt tình với cháu ngoại ñâu. Chàng ñừng lo ngại gì cả.
Với lại, chàng giữ lấy mảnh gương này, khi con khóc ñưa ra cho nó soi, tự khắc
nó nín.
Tình tự ân ái suốt ñêm, anh ñồ lại ngủ quên. Sáng dậy, cũng như lần trước,
mọi cảnh vật lẫn người yêu ñều biến mất cả. Nhưng lần này trên ngôi mộ ngoài
anh ra còn có một ñứa bé con với mảnh gương soi ñã vỡ.
Nhớ lời dặn của vợ, anh ñồ họ Lê bế con tìm vào nhà phú ông. Sợ vợ chồng
phú ông không nhận, anh chỉ xin họ cho ở nhờ ñể mở một lớp dạy học trò.
Nhưng anh không ngờ vợ chồng phú ông lần này tiếp ñãi mình rất tử tế và sốt
sắng nhận lời. Lại nhờ có phú ông giúp ñỡ, trường học của anh ngày một ñông
học trò. Từ ñấy, anh ñỡ vất vả hơn trước. Đứa con của thầy ñồ cũng ñược gia
ñình nhà chủ nuôi nấng chăm sóc mà không tính công.
Nhưng mỗi khi thằng bé khóc nư thì không một người nào có thể làm cho nó
nín ñược: dỗ dành cũng như dọa nạt ñều chỉ phí công. Chỉ có ñưa cho bố nó bế
thì bao giờ nó cũng nín ngay. Một hôm phú ông ñể ý rình xem tại sao thầy ñồ lại
có cách dỗ con tài tình như vậy. Khi trông thấy mảnh gương vỡ trong tay thầy
ñồ, phú ông vội kêu lên, ngỡ là thầy ñã tự tiện lấy trộm mảnh gương vỡ bày trên
bàn thờ con gái.
Anh chàng họ Lê phải hết sức biện bạch cho mọi người hiểu rằng ñó là vật kỷ
niệm của vợ ñể lại, chẳng phải là trộm cắp của ai. Phú ông vào lục tìm ở bàn thờ
thì thấy mảnh gương của con mình vẫn còn. Và cả nhà rất lấy làm ngạc nhiên
khi ñưa cả hai mảnh ra so thì vừa như in, những ñường vỡ của hai bên khớp
nhau một cách kỳ lạ. Nhưng sự ngạc nhiên càng tăng lên gấp bội khi họ thấy cả
hai mảnh gương bỗng nhiên dính liền với nhau làm một.
Anh ñồ họ Lê ñành phải thuật lại sự tình cho vợ chồng phú ông nghe. Từ ñây
vợ chồng phú ông nhận anh là rể và nhận con anh là cháu ngoại. Anh ở vậy nuôi
con, không lấy vợ khác. Đứa con anh về sau học giỏi, thi ñỗ làm quan ñúng như
lời mẹ nó báo trước
1
.
1
Theo lời kể của người Hà-tĩnh (do Trường Kỳ Nguyễn Văn Hồng cung cấp).
