1232
KHẢO DỊ
Một truyện Người cưới ma khác, cũng do người Hà-tĩnh kể, không giống
truyện trên nhưng phần nào lại có sử dụng một số hình ảnh của truyện Hồn
Trương Ba, da hàng thịt:
Xưa, có một anh chàng thư sinh học giỏi nhà nghèo. Nghe tin vua mở khoa thi,
anh sắm sửa hành trang lên ñường tiến kinh.
Một thầy bói gặp dọc ñường cho biết là anh phải lấy một người vợ ma, nó sẽ
giúp anh qua nhiều cơn hiểm nghèo, nếu không thì chẳng ñỗ ñạt gì, mà còn có
thể chết. Nghe nói, anh không tin, cứ tiếp tục cuộc hành trình. Không ngờ chiều
hôm ñó trời mưa ñường vắng, như truyện trên, ñể tìm một nơi nghỉ trọ, anh ñi
mãi, càng ñi càng lạc. Cuối cùng theo ánh ñèn, anh ñến một ngôi nhà, gọi cửa,
một người con gái xinh ñẹp bước ra ñón vào, cho biết là bố mẹ còn bận ñi ăn
giỗ, chỉ có một mình ở nhà. Không tiện ñi ñâu nữa, anh xin ở lại, giở cơm gói ra
ăn rồi vì mệt nên ngủ quên. Khuya tỉnh dậy, anh trò chuyện với cô gái, mới hay
tên là Ba, họ Trương, có theo ñòi bút nghiên, vì mấy năm mùa màng thất bát nên
ñến ñây mở quán bán hàng. Hai người làm thơ xướng họa, rồi ñi ñến chỉ non thề
biển hẹn sẽ lấy nhau. Tờ mờ sáng, hai bên từ biệt, cô gái dặn: - "Dù ñỗ hay
hỏng, chàng cứ trở lại ñây, ñừng quên nhé". Đi ñược một ñoạn ñường, sực nhớ
mình bỏ quên con dao, vật kỷ niệm của bố mẹ, anh trở lại kiếm nhà mãi không
thấy mà chỉ thấy một ngôi mộ trên có con dao của mình, mới biết là ñã gặp ma.
Kỳ thi ấy, anh ñỗ hội nguyên. Vinh quy về làng, khi sắp sửa qua chỗ cũ, anh ra
lệnh cho ñoàn võng lọng rẽ sang lối khác. Bỗng có tiếng cô gái lọt vào tai anh: -
"Chàng quên lời thề hôm trước rồi sao? Nếu cố tình trốn tránh hẳn sẽ gặp
chuyện chẳng lành". Hoảng sợ, anh bèn cho ñoàn mang cờ biển về trước, còn
mình thì lần ñến chỗ gặp gỡ cũ. Sau khi tình tự, cô gái bảo anh hãy cứ về quê
mười ngày nữa lại tới ñể tính chuyện kết hôn. Anh hỏi lý do, cô gái cho biết sự
thực: - "Thiếp vốn là con gái chết oan vì thầy lang cho uống nhầm thuốc. Nhưng
thiếp ñã có cách tái sinh bằng việc nhập hồn vào xác một người khác. Sau khi
chết, thiếp ñã báo mộng cho bố mẹ mình hay rằng một ngày kia thiếp sẽ trở về
chẳng phải một mình mà còn có cả chồng nữa. Thấy bố mẹ thiếp tỏ ý không tin,
thiếp bảo bố ghi lên giấy ngày tháng thiếp hẹn trở về ñể chiêm nghiệm. Mười
ngày nữa, chàng lại tới ñây, chúng ta sẽ về cho ñúng hẹn". Cô gái lại nói: - "Vì
thiếp bị chết oan, nhưng lại không chịu ñầu thai nên hồn lang thang vơ vẩn ở
ñây, chỉ có hồn mà không có xác. Ngày nào chàng ñến, thiếp sẽ cùng chàng ñi
ñến chợ, hễ thấy có cô nào ñẹp ưng ý, chàng làm hiệu mách cho thiếp, thiếp sẽ
vật cho cô nàng chết. Đoạn chàng theo dõi xem người ta táng cô ấy tại ñâu, ñêm
