1316
hố. Sau khi tra hỏi, vợ Trạng nắm ñược những chuyện vu cáo của y, bèn vào tâu
vua. Vua cho khám mới biết là Trạng bị vu oan, bèn tha cho Trạng về.
Truyện Con ma của người La-dơ (Lazs) thì lại kết hợp với mô-típ của truyện
Cái chết của bốn ông sư (số 200): Có ba người thuộc loại quan to say mê một
người ñàn bà. Một hôm chị này mách chồng. Chồng bèn ñào giữa nhà một cái hố
và ñặt sẵn một cái thang, bảo vợ hẹn mỗi người một giờ khác nhau, còn mình thì
nấp ở sau nhà. Người thứ nhất sau khi hoảng hồn vì tiếng ñập cửa, ñược ñưa vào
ngồi ở nấc thang dưới ñáy hố. Người thứ hai ngồi nấc trên, và người thứ ba nấc
trên cùng. Chồng bảo vợ nấu một nồi nước sôi, rồi giội từ trên xuống giết chết
một lúc cả ba. Sau ñó hắn kéo thây lên, bọc vào vải liệm và giấu ở những gian
buồng khác nhau. Sáng dậy hắn ñi gọi một phu chôn xác nói rằng: - "Mẹ tôi chết
ñã chôn, nhưng ñêm qua lại hóa ma (hoóc-tơ-lắc) hiện về nhà. Nếu anh chôn sao
cho bà ấy không về nữa, tôi sẽ trả năm ñồng vàng". Thấy tiền công hậu, người
kia bùi tai, nhận lời. Chôn xong, lúc hắn về, người chồng bảo: - "Anh chôn
không kỹ rồi. Kìa bà ta lại ñã về". - "Để tôi thử cắm vào mộ một cái nêm bằng
gỗ rắn xem có về ñược nữa không?". Nói rồi lại vác ñi chôn. Lúc về, người
chồng lại nói: - "Đấy, bà ta lại về kia. Anh cắm cọc vụng chăng?", - "Tôi sẽ dưa
bà ta ñến một nơi không thể về ñược". Lần này hắn ñưa ñến cầu ném xuống
sông. Không ngờ lúc ấy có một giáo chủ (i-mam) ñang bơi ở ñấy thấy có vật
ném xuống ñầu sợ quá, vội lên bờ bỏ chạy. Hắn kêu: - "Đó, con ma ñã lại chạy
về. Bèn ñuổi theo bắt ñược, nhét vào túi buộc lại, quẳng xuống sông. Chờ cho
xác trôi xa, y mới nói: - "Bây giờ thì chắc là xong"
1
.
Truyện Anh tình nhân trong cái hòm tuy diễn biến có khác, nhưng cũng thuộc
loại gần gũi với các truyện trên:
Lốc-mân ñi theo một gia ñình di cư. Một hôm anh ta thấy một người ñàn bà hò
hẹn với tình nhân. Trong khi công việc chưa ñi ñến ñâu thì chồng người ñàn bà
lùa ñàn gia súc về. Người vợ bỏ gã tình nhân vào một cái hòm. Cuộc di cư lại
tiếp tục vào ban ñêm. Vợ bảo chồng mang hộ cái hòm nói dối là áo quần trang
sức của mình. Chồng ñội lên ñầu ra ñi. Dọc ñường anh nhân tình mót ñái không
ngăn ñược. - "Nước gì trong ấy chảy lên ñầu ta", chồng hỏi. - "Chỉ có lọ thuốc
xức", vợ ñáp. - "Khai quá?". Chồng ném thùng xuống, nắp văng ra, anh nhân
tình trốn lên núi cao. Chồng ñuổi bắt ñược, ñề nghị Lốc-mân xử hộ. Người này
sai bỏ anh nhân tình vào hòm, bắt người vợ ñội cho ñến chết
2
.
1
Phần nhiều những truyện trên ñều theo Cô-xcanh (Cosquin), sách ñã dẫn.
2
Theo Đờ-cuốc-ñờ-măng-sơ (Decourdemanche): Mưu ñàn bà.
