1326
cứu tôi thoát nạn". Chủ hỏi: - "Sao?". - "Một lũ chó sói mang ñi bốn bò, mười
hai dê, may tôi trèo cây mới thoát".
Ngày hôm sau nữa, chủ sai cưỡi ngựa ñi có việc. Anh bán luôn con ngựa, chỉ
xin cái ñuôi. Về nhà anh ñút ñuôi ngựa vào lỗ chuột rúc, lèn kỹ. Sáng dậy anh
kêu với chủ: - "Ô, ngựa bị chuột bắt mất rồi. Chỉ còn thò ra nửa cái ñuôi". Chủ
ñến kéo dĩ nhiên ñuôi bật ra. Anh kêu: - "Thôi! Thế là chuột ăn hết ngựa rồi!".
Lão chánh án sạt nghiệp, phải cho anh về. Anh cắt mũi và tai lão theo giao ước.
Truyện của dân tộc Xa-ri-cô-li (Saricolic) ở Trung Á:
Một người cha sắp chết bảo ba ñứa con chớ có ñến gần một cái cối xay nọ, ở
ñó có một ông già chột sẽ ăn thịt. Cha chết, người anh cả không nghe lời, ñến
chỗ cối xay, ông già nhận nuôi làm con. Ông sai anh quét dọn chuồng lừa.
"Nhưng, ông nói, ta có cái tật: nếu ai giận ta thì ta móc mắt, còn nếu ta giận ai, ta
cũng cho người ấy làm như vậy". - "Vâng!". - Anh ñáp. Hết ngày mà chưa dọn
phân xong. Nản quá anh trở về chỗ cối xay ném dụng cụ xuống ñất. Ông già hỏi:
- "Anh giận ư?". - "Sao lại không? Ông bắt tôi làm quá cực". Ông già nhảy tới
móc con mắt anh. Ít lâu sau, người em thứ hai lại ñến. Sau khi anh này quét dọn
xong, ông già bảo anh ñi kiếm củi, nhưng lại bảo riêng con lừa rằng. - "Khi nào
nó chất củi lên lưng thì mày nằm xuống". Lừa làm ñúng như thế. Anh chàng bèn
cắt một tai lừa. Tự nhiên lừa tỏ ra thuần hơn trước. Khi ông già thấy tai lừa bị
cắt liền hỏi anh tại sao lại làm như thế. Anh hỏi lại: - "Lão có giận tôi chăng?".
Ông già ñáp: - "Ừ", anh bèn nhảy tới móc mắt lão và lão chết.
Truyện của người Xơ-ri Lan-ca (Sri Lanka):
Một tên chúa làng (ga-ma-ra-la) có cái tật hễ thấy ai thở dài thì tỏ ra ghê tởm.
Khi hắn thấy ai làm thế thì lập tức nhảy xổ vào người khốn nạn, cắt ñứt mũi. Có
một anh cả trong hai anh em ñến làm việc với chúa làng này, và vì thế bị hắn cắt
mất mũi. Trở về, anh kể lại cho em nghe. Em là Hốc-ca quyết báo thù. Bèn vào
xin làm ñầy tớ cho lên chúa làng ấy. Từ ñó anh chơi nhiều ngón khiến chủ hiểu
rằng ñây không phải là một kẻ vô lại, mà là một tên ranh mãnh. Nghĩ vậy, chủ
buông tiếng thở dài. Hốc-ca ñã rình sẵn bèn nhảy tới cắt mũi chủ.
Truyện của người Áp-ga-ni-xtăng (Afghanistan):
Một chàng trẻ tuổi ñến làm việc cho một người với ñiều kiện: chủ phải cung
cấp cho tớ một cày, một ñôi bò. Về phía tớ thì phải hàng ngày gieo một giỏ hạt
và kiếm củi cũng như thức ăn cho gia ñình. Ai làm không ñúng bị cắt mũi. Ngày
hôm ấy, ñầy tớ làm không tròn công việc bị chủ cắt mũi. Người anh về kể
chuyện cho em nghe. Em lại ñến xin làm việc, nhận những ñiều kiện ñã nêu. Ra
ñồng, anh ñổ hạt xuống ñất, giết một bò và bẻ gãy cày. Lúc về nói là ñã làm
