1332
Mô-típ trên ñây cũng phổ biến trong truyện của một số dân tộc, trong ñó có
truyện của Căm-pu-chia là gần với truyện của ta hơn cả. Truyện này khá dài,
gồm nhiều truyện nhỏ mang chất hài hước từng ñược in trên báo phát hành ở
Phnôm-pênh. Đoạn kể dưới ñây là phần cuối:
Có bốn người tuổi già ñầu hói, chưa vợ, may ñược một bà già thuận làm vợ cả
bốn. Nhưng vì bị vợ bắt phải làm việc quá mệt nên rủ nhau ñi tìm một nô lệ. Họ
gặp một anh ñan rổ giỏi, nhưng giấu nghề, ñem lên cây cọ ngồi ñan chẳng may
trượt chân rơi, nhờ nắm ñược một tàu lá, rồi lại nhờ một thằng nài cứu, nhưng
cũng như truyện của ta, vì voi ñi nhanh nên cuối cùng cả hai ở trong tư thế thằng
nài ôm lấy chân anh ñan rổ, anh ñan rổ bám lủng lẳng vào một tàu lá (Xem Khảo
dị truyện số 196). Để cứu hai người kia, ở ñây bốn người này lấy khố quấn vào
cổ, mỗi người cố ưỡn về phía sau, và kết quả cả bốn ñều chết một lúc. Thấy họ
chết, hai người kia ñi báo cho bà già vợ chung của họ biết. Người này cũng bí
mật kéo xác về, thuê một người làm nghề thiêu xác (chứ không phải chôn xác)
thiêu giúp, và cũng thuê thiêu một xác, nhưng lại lần lượt ñưa ra ñến bốn xác,
nói dối là: - "Ông thiêu thế nào mà chồng tôi ñã về ñây rồi. Ông không nhớ tôi
ñã nói với ông là chồng tôi thương tôi lắm sao". Người kia sau khi thiêu ñến lần
thứ tư, về dọc ñường gặp một người làm nghề ñốt than trở về. Tưởng là xác chết
lại lộn về lại, người thiêu xác bảo: - "Mày thật là ñồ ác nghiệt, tao ñã phải ñốt
ñến lần thú tư, thế mà bây giờ mày lại dẫn xác về ñây rồi". Nói xong hắn ôm lấy
người ñốt than. Lão này chống lại, nhưng sức yếu, cuối cùng bị hắn ñánh chết
ném vào lửa
1
.
Dị bản này ở người Thái-lan là truyện Nhà sư già muốn lấy vợ.
Một nhà sư leo lên cây, hụt tay rơi xuống, may bám ñược một cành lá thốt nốt
treo lơ lửng. Nhờ bốn người tu hành khác ñi qua giúp cho xuống bằng cung cách
mà họ tưởng là an toàn, như các truyện trên. Kết quả cũng thế, bốn cái ñầu va
vào nhau chết cả. Trong khi nhà sư bỏ trốn, thì một người ñàn bà nhà ở gần ñấy
sợ bị vạ lây bèn ñi tìm một sư già nhờ ñốt xác hộ. Sư già chỉ bằng lòng với ñiều
kiện là chị ta phải lấy mình sau khi mình hoàn tục. Chị này vốn chẳng thích lấy
sư già nhưng không có cách nào khác, ñành phải nhận.
Cũng như truyện trên, sư già phải ñốt ñến bốn lần. Lần thứ tư, hắn bực mình,
chặt ñứt ñầu cái xác mà ñốt. Vừa lúc ấy có một nhà tu hành khác ñi ñường bị
bọn cướp chém phải ñầu, vùng thoát ñược, chạy ñến ñịnh nhờ sư già băng bó.
Không ngờ sư già lại tưởng là ma sống lại, bèn nắm lấy hắn ném vào lửa, nhưng
hắn còn khỏe, vùng chống lại và cuối cùng cả hai ñều chết trong lửa. Thấy vậy
người ñàn bà yên lòng vì chị ta rất không muốn kết duyên với sư già
2
.
1
Theo Mác-ti-ni (Martini) và Béc-na (Bernard). Truyện dân gian Căm-pu-chia chưa hề in.
2
Theo Pháp Á tạp chí.
