1334
Một loạt chuyện sau ñây tuy có khác nội dung, nhưng cũng cùng một loại với
các truyện ñã kể. Truyện của Pháp: Jăng nghèo và Jăng giàu:
Một bà già có hai con trai, bao nhiêu của nả bà ta cho người con thứ tất (Jăng
giàu), còn con ñầu lòng ñã có vợ con thì không ñược gì (Jăng nghèo). Người anh
thường bảo em: - "Thế là mày ăn trộm của tao, nhưng rồi tao sẽ lấy lại". Một
hôm mẹ ốm, em mời anh ñến nhà. Người anh cho mẹ mình ăn một thứ bánh ñể
ñã bảy năm. Mẹ chết. Người anh bảo em mặc quần áo ñeo trang sức vào xác cho
ñẹp và ñưa chôn. Đêm lại, anh lại ñào lên mang ñến nhà em ñặt ở máng ngựa.
Sáng dậy, người em thấy thế sợ quá, gọi anh ñến nhờ chôn. Anh ñòi phải nhiều
tiền. Đêm, anh lại mang xác mẹ ñặt trên tường nhà của một nam tước gần cây
táo, lại ñặt một quả táo ở bên cạnh. Nam tước dậy tưởng là ăn trộm liền ñẩy
xuống khỏi tường. Khi thấy xác chết sợ quá, mời Jăng nghèo tới nhờ chôn hộ.
Hắn ñòi phải có tám chục nghìn quan. Chờ tối, hắn lại mang xác tới nhà một tu
sĩ, gọi nhỏ bằng một giọng thê thảm: - "Hối lỗi ñi tu sĩ, hối lỗi vì Chúa". Tu sĩ
dậy thấy xác, khẩn khoản thuê Jăng nghèo mười bảy nghìn quan, nhờ chôn. Hắn
ta lại mua một con lừa cột xác mẹ lên lưng với tư thế ñang ngồi và dắt lừa ñi
chợ. Đến chợ, hắn ñể lừa ñi tự do, lừa giẫm phải hàng ñồ gốm. Lão hàng gốm
ném một hòn ñá, cái xác ngã lăn ra. Jăng nghèo bắt vạ, lại ñược một mẻ tiền nữa.
Truyện của người Ê-cốt-xcơ (Écosse):
Có hai anh em: anh thì giàu có, còn em nghèo xác xơ. Nhà người em có người
ñầy tớ mưu trí. Trong nhà chỉ toàn ăn lương khô, người ñầy tớ bảo tội gì mà
không ñi ăn trộm con bò cái của người anh. Người anh mất bò, không bắt ñược
quả tang, bèn cho mẹ vợ nằm vào một thùng kín có khoét lỗ thở, ñoạn giả bộ gửi
thùng ở nhà em, kỳ thực là ñể nghe ngóng xem có phải em ăn trộm con bò của
mình không. Đầy tớ biết là trong thùng có người, bèn lấy miếng pho-mát nút lỗ
lại. Khi người anh ñem thùng về, thấy mẹ vợ ñã chết, bèn ñưa ñi chôn. Đêm lại
ñầy tớ ñào lên lấy vải khâm liệm, rồi ñặt xác trong nhà người anh cho ngồi gần
lò sưởi, que cời lửa ñặt ở ñầu gối. Sáng ñậy, người anh hoảng sợ, phải ñi kiếm
em nhờ chôn hộ. Em ñòi tiền công cao mới chôn.
Lần thứ hai, ñầy tớ lại ñào lấy xác cho ñứng ở bàn. Rồi lại ñến lượt ñào lên ñặt
ở chuồng ngựa, buộc xác lên lưng ngựa con. Mỗi lần như thế, người anh lại phải
nhờ em chôn, muốn lấy bao nhiêu tiền công cũng trả. Sau người em trở nên giàu
bằng anh.
Cũng như truyện vừa kể, ở truyện của người Xu-áp-bơ cũng có tình tiết:
Một mục sư cho mẹ vợ nằm trong thùng kín ñể dò la con lợn bị mất, vì ngờ
cho người giữ ñồ thánh ăn trộm của mình. Người này biết việc ñó bèn ñốt một
miếng lưu huỳnh, người ñàn bà nằm trong thùng bị ngạt mà chết. Mục sư sợ
người ta cho là mình tiếc của (vì lúc bà nhạc ốm không gọi thầy thuốc) nên khẩn
