1333
Dị bản ở người Lào cũng gần như truyện của Thái-lan:
Có bốn chàng trai ñầu hói. Họ gặp hai chị em, cả bốn anh ñều thích cô em. Vì
bốn anh em giống nhau như ñúc nên cô em nhầm, thành ra tằng tịu với cả bốn.
Cô chị ghen tức, một hôm bỏ thuốc ñộc trộn vào cơm dọn cho ăn làm cả bốn
người cùng chết một lúc. Hoảng sợ, cô nhờ một người phu thiêu xác giúp ñỡ.
Nhưng cũng như các truyện trên, cô chị lúc ñầu ñưa ra một cái xác thuê một số
tiền là hai mươi bạt và dặn phải ñốt kỹ kẻo ma lại lộn về. Thế rồi, khi người phu
thiêu xong cái xác thứ nhất, cô lại ñẩy ra cái xác thứ hai, và cứ thế lần lượt ñẩy
ra ñến cái xác thứ tư. Người phu thiêu bực mình sẵn, khi ñốt xong xác thứ tư,
gặp một người ñầu trọc ñi qua. - "Mày ñi ñâu?", hắn hỏi. Người kia ñáp: - "Đi
chợ" - "Đừng hòng nói dối. Tao ñốt mày bốn lần rồi mà mày còn cứ về quấy
mãi". Cũng như truyện vừa kể, hắn nói rồi bèn kéo người kia vào ñống lửa,
nhưng y chống lại kịch liệt, cuối cùng cả hai ñều chết
1
.
Người Lào còn có một truyện Bốn nhà sư, nhưng lại thuộc nhóm truyện phân
xử, có kết thúc khác với truyện vừa kể:
Một người trèo cây xoài hái quả, mất thăng bằng bị ngã, cũng níu ñược một
nhánh treo tòn ten trên ñường ñi. Cũng có một người nài cưỡi voi ñi qua Người
kia xin giúp, hứa trả một trăm ñồng vàng. Nài ta cũng ñứng dậy giơ tay ñỡ,
nhưng voi cứ trớn voi ñi, làm cho nài phải nắm lấy chân người kia và cả hai
ñành treo tòn ten. Sau ñó thấy một người thợ săn ñi qua, nài ta xin biếu một trăm
ñồng vàng nhờ cứu hộ. Người thợ sẵn cuối cùng giúp ñược hai gã khỏi nguy,
không có chuyện chết chóc như các truyện trên.
Nhưng tiếp ñến là một cuộc cãi lộn nổ ra giữa hai người về số tiền ñã hứa.
Việc ñưa lên vua Muyn-la Tan-tai. Vua xử cho người nài phải trả hai phần ba số
tiền với lý do là chẳng những nó phải hàm ơn người thợ săn mà còn hàm ơn
người hái xoài vì nếu không cơ hai cánh tay lực sĩ của người sau thì nó không
tránh khỏi chết
2
.
Người Đức có một truyện ngụ ngôn cũng trương tự với các truyện trên:
Một người ñàn bà có chồng giúp, lần lượt tống khứ ñược ba thầy tu hổ mang
bằng cách ñẩy chúng vào thùng nước sôi. Người chồng thuê một người học trò
say rượu ném hộ xác xuống sông. Cũng như các truyện trên, thuê thì một xác,
nhưng lại ñưa ra ñến ba, cũng nói dối là ma lộn trở về, lại làm bộ mắng sao
không làm chu ñáo. Quẳng ñến lần thứ ba, người học trò thấy một tu sĩ ñi chơi,
tưởng là ma lại trở về nữa, bèn ôm lấy tu sĩ vứt nốt xuống sông.
1
Theo Bren-gơ (Brengues). Truyện dân gian Lào, trong Tạp chí Đông-dương số 1 (1904).
2
Theo BEFEO, tập XVII, số 5 (1917).
