1353
Tóm lại, sức hấp dẫn của hầu hết các truyện cổ tích thần kỳ Việt-nam không
phải ở cấp ñộ phi lý của bản thân câu chuyện, mà ở khả năng phối hợp và hoán
chuyển tài tình cái huyền ảo và cái hiện thực. Cái hiện thực bị nhầm ra cái phi
lý, cái phi lý nằm ngay trong cái hợp lý. Nói như một nhận xét của Đuy-răng
(M. Durand) và Nguyễn Trần Huân: trong truyện tự sự dân gian Việt-nam "cái
huyền ảo thường pha lẫn với cái xác thực và chúng ta thấy rõ khuynh hướng tinh
thần Việt-nam là không xác ñịnh ranh giới giữa siêu nhiên và thực tại. Những sự
kiện lịch sử xen lẫn với truyện ma quái, thần thông; vũ trụ ảo mộng gắn liền với
vũ trụ nhân sinh"
1
. Âu ñó cũng là thêm một lời xác nhận nét ñặc thù sau ñây của
truyện cổ tích Việt-nam: có nhiều truyện vừa thần kỳ hư ảo vừa không thần kỳ
hư ảo, tức là tiểu loại nửa thế sự vốn chiếm gần một nửa kho tàng truyện cổ tích
chúng ta.
5. Những lý do trình bày ở trên phần nào cũng ñã cắt nghĩa hiện tượng vắng
mặt một vài loại truyện trong các loại hình truyện kể dân gian Việt-nam, mặc
1
M. Đuy-răng (M. Durand) và Nguyễn Trần Huân. Dẫn luận văn học Việt-nam, Pa-ri, 1969;
tr. 14.
