398
Cuội vào rừng chặt mây gặp một con hổ ñến. Hổ hỏi: - "Làm công việc gì mà
lấy nhiều mây thế?". Đáp: - "Trời sắp lụt to ñến nơi, lấy về ñể treo họ hàng bà
con lên kẻo chết ñuối". Tin là thật, hổ cầu khẩn nhờ Cuội treo giúp mình và bà
con mình, Cuội nhận lời, hứa sẽ làm sẵn dây rồi ñịnh ngày bảo hổ ñến một khu
rừng nọ tự thò ñầu vào dây ñể mình kéo lên kẻo mình làm không nổi vì hổ nặng
quá. Rồi ñó, Cuội lấy mây làm rất nhiều thòng lọng. Đến ngày hẹn, hổ và bà con
nhà hổ ñến rừng lần lượt chui ñầu vào thòng lọng. Cuội ñâm chết hết bà con nhà
hổ. Còn lại một con hổ cái hết lời cầu khẩn xin tha mạng. Cuội bằng lòng tha
nhưng với ñiều kiện là hàng ngày phải tìm mồi cho mình ăn.
Một hôm hổ cái gặp voi. Hổ bảo voi phải trốn ngay không thì Cuội giết chết.
Voi nói mình có ngà không sợ, sẽ tìm ñến giết Cuội cho xem. Đoạn hỏi chỗ ở
của Cuội ñể hôm sau ñến. Lúc hổ cái về nộp thịt cho Cuội, kể lại câu chuyện
như trên. Cuội bèn ñào hố trên phủ cây cỏ. Voi ñi tới thấy Cuội ñịnh xông lại
bắt, nhưng bị sa hố. Câu chuyện ñến ñây giống như trên ñã kể.
2. Truyện Nói dối như Cuội còn ñược một vài quyển sách khác (như Sử Nam
chí dị và Truyện cổ tích Việt-nam
1
) chép nhưng không ñầy ñủ và có chỗ hơi khác
về chi tiết. Theo sách sau thì thay vào thằng hủi là bác xẩm mù. Cuội thấy xẩm
qua ñó, gọi lại bảo: - "Xẩm ơi! xưa kia tao cũng như mày, chui vào rọ này ñược
sáng mắt ra". Cũng như hủi, xẩm tưởng thật, mở rọ cho Cuội ra rồi chui vào cho
hắn buộc lại. Khi người chú không tìm ñược sách nói láo của Cuội hầm hầm nổi
giận chạy ra, tưởng Cuội nằm trong rọ, mắng rằng: - "Sắp chết ñến nơi mà còn
nói láo!". Xẩm ta nghe nói thế sợ hãi kêu lên: - "Lạy ông, tôi là xẩm ñây". Người
chú tưởng Cuội lại còn lừa nữa, gắt: - "Xẩm, ông cũng không tha!". Miệng nói
chân ñạp rọ lăn xuống sông.
Chỗ Cuội lừa ông quan thì sách này chép là lừa bà lão gánh hàng tấm. Cuội
bảo bà lão: - "Bà thì già, gánh thì nặng. Bà ñưa tôi gánh ñỡ, ñến chợ bà cho tôi
bữa ăn là ñủ". Bà lão hỏi tên họ quê quán, Cuội cũng khai là Bông lông xã, Ba la
huyện, còn tên mình thì nói là Cha Căng Chú Kiết. Được gánh hàng Cuội chạy
vùn vụt làm bà lão ñuổi không kịp, gặp ai cũng hỏi: - "Có thấy thằng Cha Căng
Chú Kiết ñâu không?"- Khi bà lão biết là mình bị lừa thì Cuội ta ñã xấp ướt gánh
hàng ñem về nhà chú, nói dối là hàng lấy ñược từ dưới sông lên. v.v...
Xem thêm truyện Mưu trí ñàn bà (số 109, tập III).
3. Có người kể lẫn lộn truyện Nói dối như Cuội này với truyện Sự tích thằng
Cuội cung trăng (số 127 tập III). Ví dụ tác giả sách Sơn cư tạp thuật ở truyện
Mạn tử, v.v...
4. Đoạn Cuội bán lợn rồi cắm ñuôi xuống ñất lừa thím, tương tự với sự tích
vua Đinh Tiên Hoàng: lúc nhỏ vua ở chăn trâu cho người chú. Một hôm giết trâu
1
Nhà xuất bản Nguyễn Du, Hà-nội, 1957.
