420
thì "trước học lễ, sau mới học văn". Hễ hoàng tử hơi có tí lỗi là Hổ cầm roi vụt
ngay vào ñít. Hoàng hậu thương con hay phải ñòn, mới xin vua chọn một ông
thầy khác. Vì thế Hổ ta ñược trở về nước. Lúc hai thầy trò Hổ về, vua Việt-nam
cho là họ có công lao, phong thưởng rất hậu. Khi Hổ chết, vua Trung-quốc sai
sứ sang ñiếu và ban cho một cái áo quan bằng ñồng
1
.
KHẢO DỊ
Trong Công dư tiệp ký còn có truyện Hai anh em Lê Nại, Lê Đỉnh trong ñó có
Lê Nại sức ăn rất khỏe phần nào giống với Lê Như Hổ. Nhà Nại nghèo ñược ông
Thượng Vũ Quỳnh gả con gái cho. Trong khi ở gửi rể, Nại hết ăn no lại nằm
không chịu học hành gì cả. Cha vợ tìm ñến nhà cha Nại hỏi: - "Nghe nói con ông
là một người chăm học thế mà từ khi ñến ở nhà tôi thì hết sức lười". Cha Nại
hỏi: - "Mỗi bữa ông cho nó ăn bao nhiêu?" - "Một nồi hai cơm" - "Thế thì nó
không chịu học là phải. Ngay như nhà tôi mà mỗi bữa cũng phải thổi cho nó ăn
nồi năm".
Ông thượng rõ chuyện, mới về bảo người nhà thổi một nồi ba cơm cho chàng
rể ăn thì ông Nại học ñến canh ba, sau lại cho ăn nồi tư thì lại học ñến canh tư,
cho ăn nồi năm thì học ñến sáng. Ông Thượng mừng, nói: - "Rể ta có sức ăn hơn
người tất có tài hơn người". Từ ñó sai thổi cơm nồi mười cho rể ăn. Quả nhiên
ông Nại học thâu ñêm suốt sáng, ít khi ngớt tiếng. Về sau ông thi ñậu Trạng
cùng làm ñến thượng thư như cha vợ. Cha vợ có làm thơ tặng con rể:
Tiên sinh Mộ-trạch, ăn khỏe nổi danh,
Mười tám bát cơm, mười hai bát canh.
Đi thi ñỗ Trạng, tên trùm làng Nho,
Chứa vào càng khỏe, phát ra càng to.
Đồng bào Tây-nguyên có truyện Bớt Rơ kén rể và chuyện Chàng Rá, cũng nói
ñến một nhân vật ñi làm rể, ăn khỏe và ngủ nửa ngày mới dậy, nhưng làm việc
thì như thần (hoặc nhờ có phép thần):
Trong truyện Bớt Rơ kén rể (của người Bahnar) thì ông Rơ có bốn cô gái, ông
sai con gái ñi làm ñổi công cho các gia ñình ñể tìm một người rể lao ñộng khỏe.
Đầu tiên, ông gặp Néc Ne, rồi gặp Hơ-le Hờ-lép. Những anh chàng này chỉ nhờ
thức khuya dậy sớm lao ñộng hùng hục nên ông không vừa ý. Sau ông gặp Ma-
toong Ma Oắt lao ñộng cừ, ông gả ngay hai cô gái ñầu. Sau gặp Đam Trong
cũng giỏi, gả cô thứ ba cho y. Còn cô gái út xinh nhất ông không thấy người nào
1
Theo Vũ Phương Đế. Công dư tiệp ký
