495
vặn rất dài, rỗng hai ñầu, ñố làm sao xâu một sợi chỉ mảnh xuyên qua ñường
ruột ốc.
Sau khi nghe sứ thần trình bày mục ñích cuộc ñi sứ, vua quan ñưa mắt nhìn
nhau. Không trả lời ñược câu ñố oái oăm ấy tức là tỏ ra thua kém và phải thừa
nhận sự lép vế của mình ñối với nước láng giềng. Các ñại thần ñều vò ñầu suy
nghĩ. Có người dùng miệng hút mong cho sợi chỉ lọt qua, có người bôi sáp vào
sợi chỉ cho cứng ñể cho dễ xâu. v.v... nhưng tất cả mọi cách ñều vô hiệu. Bao
nhiêu các ông trạng, các nhà thông thái triệu vào ñều lắc ñầu bó tay. Cuối cùng,
triều ñình ñành tìm cách mời sứ thần tạm nghỉ ở công quán ñể có thì giờ ñi hỏi ý
kiến em bé thông minh ngày nọ.
Một viên quan mang dụ chỉ của vua ñến nhà em bé vào lúc em còn ñùa nghịch
ở sau nhà. Nghe quan trình bày ngọn ngành câu ñố của sứ giả ngoại quốc, em bé
không ñáp, chỉ hát lên một câu:
Tang tính tang! Tính tình tang!
Bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng
Bên thời lấy giấy mà bưng,
Bên thời bôi mỡ, kiến mừng kiến sang
Tang tình tang...
Rồi bảo: - Không cần tôi phải về triều làm gì. Cứ theo cách ñó là xâu ñược
ngay!".
Viên quan sung sướng lật ñật trở về tâu vua. Vua và các triều thần nghe nói
như mở cờ trong bụng. Quả nhiên con kiến càng ñã xâu ñược sợi chỉ xuyên qua
ñường ruột ốc hộ cho nhà vua trước con mắt kính phục của sứ giả nước láng
giềng.
Rồi ñó, vua phong cho em bé làm trạng nguyên. Vua sai xây dinh thự ở một
bên hoàng cung cho em ở ñể tiện hỏi han
1
.
KHẢO DỊ
Trong truyện Trạng Quỳnh của ta cũng có ñoạn kể chuyện nuôi dê ñực chửa
và việc Trạng Quỳnh ñối ñáp với vua Lê y như ñoạn ñầu của truyện Em bé thông
minh
2
. Truyện Thơ-mênh Chây của người Khơ-me (Khmer) cũng có một vài chi
tiết tương tự, như ñoạn vua bắt dọn ba mâm cỗ với một con chim.
1
Theo lời kể của người miền Bắc.
2
Xem Văn Tân. Văn học trào phúng, tập I.
