515
Lần thứ hai, hai người vào một nhà giàu, Vạt Cỏ Dàu mở ñược một tủ bạc cho
bạn vào lấy rồi thình lình khóa tủ lại, bỏ về. Cũng tương tự như chàng Lâu trong
truyện của ta, Dàu Cỏ Vạt nghĩ ñến kế thoát thân nhưng không quên khoắng một
mẻ. Hắn bèn buộc hai gấu quần rồi tuồn vàng bạc vào, lại xé áo mình thành từng
dải nhỏ như tiền giấy. Đoạn giả vờ rên thành tiếng mỗi lúc một to. Cả nhà ñang
ngủ, nghe tiếng, sợ quá, ñoán có lẽ vì ñể lâu rồi không cúng nên vàng bạc hóa
thành tinh, bèn trở dậy chuẩn bị lễ vật ñể cúng. Nhưng khi mở tủ thì Dàu Cỏ Vạt
ñầu trùm kín nhảy vụt ra, tay cầm bốn thỏi vàng bạc múa tít. Ánh vàng bạc sáng
chói làm cho cả nhà hoa mắt tin là tinh vàng bạc ñã xuất hiện bèn sụp lạy khấn
khứa hết lời. Nhè lúc cả nhà không chú ý, Dàu Cỏ Vạt chạy biến ñi, vô sự.
Lão chủ nhà thấy bạc mất hút, khóc lóc rầm rĩ:
- Ối vàng bạc ôi! Sao nỡ bỏ ta mà ñi
1
.
Đồng bào Tày cũng có một truyện tương tự với truyện vừa kể.
Có hai tay ñại bợm kết làm bạn thân, một người là Trăm Mưu một người là
Nghìn Kế, người sau tỏ ra vượt lên trên người trước một bậc. Sau những lần
cùng rủ nhau ñi ''ăn sương", một hôm Trăm Mưu theo Nghìn Kế vào một nhà
phú hộ. Ở ñây Nghìn Kế mở tủ chui vào bảo Trăm Mưu khóa lại ñi về, hẹn chiều
mai vào lúc tắt bóng mặt trời ñợi nhau ở bãi tha ma.
Ngày hôm sau, khi phú ông toan mở tủ thì bỗng nghe tiếng rên ở trong. Hắn
hốt hoảng hỏi: - "Ai trong ñó?" - "Ta là tổ nhà mày, bao nhiêu lần phù hộ cho
chúng mày giàu có, chúng mày mau mau cúng lễ ñể ñưa ta ra mồ". Phú ông và
cả nhà xì xụp quỳ lạy. Tiếng ở trong tủ lại nói: - "Chập tối chiều nay mang mọi
thứ theo ta, không ñược chậm trễ".
Chiều lại, phú ông mở tủ ra, Nghìn Kế ñã trùm kín mặt, nhảy vọt ra khoa chân
múa tay, ñi ra khỏi cổng. Phú ông hối hả bảo con cháu gánh gồng lễ mễ ñi theo.
Đến bãi tha ma phú ông càng ngạc nhiên khi nghe ông tổ gọi bà tổ, và nhìn vào
bụi cây quả có một cái bóng khác hiện ra cũng trùm vải kín. Ông tổ còn nói: -
"Bà nó xem có cần giữ ñứa nào trong ñám con cháu lại hầu hạ không thì giữ".
Nghe nói thế, phú ông và con cháu hoảng quá, quẳng gánh lại, ba chân bốn cẳng
chạy mất. Hai tên bợm chỉ còn việc khiêng về chia nhau
2
.
Về chỗ hai nhân vật thè lưỡi liếm nhau làm tin, truyện cổ tích thế giới cũng có
tình tiết tương tự, tuy rằng nội dung nhiều truyện khác của ta.
Truyện của người Khơ-me (Khmer):
Một người ñàn bà láu lỉnh chơi cho bốn tên ăn trộm một vố, và giam chúng
trong một chiếc tàu của một người Trung-quốc. Bà ta trở về nhà ñược nửa
1
Theo Truyện cổ Việt-bắc.
2
Theo Hoàng Quyết. Truyện cổ Tày Nùng.
