524
chỉ xin vua cái chìa khóa nhà tù nếu mình thắng. Mèo ñang cầm ñèn thấy chuột
thả ra nhiều quá vội vứt ñèn ñể vồ. Thắng cuộc, vợ mở cửa nhà lao tha cho
chồng và các tù phạm khác.
Truyện dưới ñây phổ biến ở châu Âu:
Mác-côn là người từng cho vua Xa-lô-mông nếm nhiều vố cay chua. Vua giận
lắm, bắt ông phải thức ñêm với mình nếu không thức ñược sẽ xử tử. Trong ñêm
ấy, mỗi lần thấy ông ngáy, vua hỏi: - "Mày ngủ phải không!" - "Tôi không ngủ
nhưng tôi suy nghĩ" - "Nghĩ cái gì nói mau!".
Mác-côn liền nói ý nghĩ của mình. Vua hăm dọa: - "Nếu mai mày không
chứng thực ñược ñiều mày nghĩ thì mày phải chết!".
Cứ thế ñến năm lần. Lần cuối cùng, tức là lần thứ năm. Mác-côn trả lời vua: -
"Tôi nghĩ rằng tính tự nhiên mạnh hơn giáo dục". Vua lại nói: - "Nếu mai mày
không chứng thực ñược ñiều ñó thì mày sẽ chết!".
Bấy giờ, tương tự như những truyện trên, vua cũng có con mèo biết cầm ñèn.
Mỗi lần vua ăn tối, nó cầm ñèn hầu bữa ăn. Mác-côn sau khi ñã chứng thực ñược
bốn câu suy nghĩ ñầu, còn lại câu thứ năm. Chờ khi vua ăn xong, ông ñến mang
sẵn ba con chuột nhắt trong ống tay áo. Thả con ñầu, mèo toan chụp nhưng nó
thấy vua trừng mắt lại thôi. Thả con thứ hai cũng vậy. Nhưng ñến con thứ ba thì
mèo vứt ñèn vồ chuột. Mác-côn tâu:
- Tâu bệ hạ, tôi ñã chứng thực xong.
Tương tự với truyện trên, một truyện ở Pa-let-xtin (Palestine) kể ñại khái như
sau:
Một ông vua có hai ñại thần: một người Do-thái, một người theo ñạo Gia-tô,
hai người thường xung khắc. Một hôm vua hỏi hai ñại thần rằng: - "Có hai
người: một kẻ vốn dòng hèn hạ nhưng ñược dạy dỗ tốt, còn một kẻ bẩm tính tốt
nhưng lại nghèo hèn, vậy thì nên chọn ai?". Đại thần người Do-thái cho là bẩm
tính hơn, người kia nói giáo dục hơn. Người Gia-tô ñưa ra một con mèo bưng
mâm ñể chứng minh cho ý kiến của mình, nhưng người Do-thái vứt một con
chuột giấu trong ống tay áo ra ñể chứng minh ngược lại. Mèo quả vứt mâm ñuổi
theo chuột.
Truyện của người Ả-rập ở An-je-ri (Algérie):
Một ông vua muốn lấy vợ, hỏi ñại thần (vi-dia) là một người thông thái. Người
này can: - "Hãy chờ ít lâu ñể sửa chữa cái tính tự nhiên, vì tính tự nhiên của bệ
hạ không tốt." - "Được". Vua ñáp. Mấy ngày sau vua quên việc lấy vợ. Một hôm
vua mời ñại thần ăn cơm. Vua cũng có một con mèo cầm nến ngồi chầu. Vua
nói: - "Có phải con mèo này luyện ñược tính tốt và thông minh không?" Đáp: -
"Vì ñâu bệ hạ cho là tính tốt" - Vua nói: - "Hễ ñã luyện ñược tính tốt thì không
