554
- Có vàng chắc gì ñã có hạnh phúc. Cho nên trong những cơn túng thiếu nhất,
tôi vẫn không cần ñến nó.
Nói ñoạn, ñem số vàng ấy cúng cho ñền chùa ñể bố thí cho người nghèo.
Từ ñấy hai vợ chồng sống với nhau ñến ñầu bạc
1
.
Câu tục ngữ:
Làm trai rửa bát quét nhà,
Vợ gọi thì: - "Dạ, bẩm bà tôi ñây!".
là do truyện này mà ra.
KHẢO DỊ
Ở ñoạn ông già thử cô gái nấu cơm, người Hà-tĩnh kể:
Ông già ñưa ra một bát gạo bảo cô gái nấu cho mình "cả cơm, cả cháo, cả
bánh cỗ khảo, lại cả nước chè". Cô gái liền thổi một nồi cơm, chắt ra một ít
nước cơm làm cháo, rồi ñốt nhiều than vần cho có cháy, lấy ra một tấm cháy
tròn và giòn ở ñáy nồi làm bánh cỗ khảo. Đoạn, lấy một ít cơm cháy khác rang
lên rồi ñổ nước vào nấu thành một loại nước chè uống rất thơm mát. Khi tất cả
bưng lên. Ông già lấy làm vừa ý.
Người Hải-dương thì lại kể như sau:
Ông già ñến nhà ñưa ra một bát gạo ñỏ nhờ nấu "tý cơm tý cháo". Trong khi
người chị (truyện ở ñây kể rằng nhà ấy có hai chị em) mắng ông già dở hơi "một
nhúm gạo ñỏ ñòi nấu cả cơm cả cháo thì nấu sao ñược", thì cô em nhận lời.
Đoạn cô lấy bát gạo nấu hơi nhiều nước. Khi sôi chắt lấy một ít nước cơm làm
cháo, xong, gạo trong nồi còn lại thì cô ghế thành cơm.
Tiếp ñó, ông già lại ñưa ra ba ñồng tiền bảo: - "Nhờ mua cho lão một cái quạt
cầm tay, một cái nón ñội ñầu và tấm bánh ăn trưa". Cô chị lại bĩu môi chế nhạo
ông già tiền ñưa có ít ñồ mua muốn nhiều. Nhưng cô em thì nhận lấy tiền mua
về cho ông mấy tấm bánh ña (bánh ña khi nắng có thể che ñầu, khi nóng nực có
thể dùng ñể quạt khi ñói có thể ăn tạm). Ông già rất xứng ý.
Ở ñoạn sau, khi cưới con dâu về rồi, người Sơn-tây còn kể thêm chuyện ông
già thử nàng dâu kiêng tên "Chín" của gia ñình. Ông già ñưa cho cô dâu chín
ñồng tiền, bảo ñi chợ mua "chín nén nhang về cúng chín ông tượng". Đoạn bảo
con trai kín ñáo ñi theo xem con dâu có thực sự kiêng tên không. Cô dâu ñến nhà
1
Theo Thực nghiệp dân báo (1924) và theo lời kể của người Hà-tĩnh, Hải-dương, Sơn-tây.
