559
91. BÀ LỚN ĐƯỜI ƯƠI
Trong vùng rừng núi miền Tuyên Hưng có giống khỉ gọi là dã nữ. Thỉnh
thoảng người ta bắt ñược vài con ñem về tập cho nói một vài tiếng người. Họ
nuôi chơi làm cảnh, và quen gọi là ñười ươi.
Ngày ấy ở kinh thành Thăng-long phố xá buôn bán ñã mọc lên san sát. Nhiều
cửa hiệu to lớn cất ñủ mọi thứ hàng như gấm vóc, tơ lụa, pha lê, ñồ sứ, v.v...
Bọn chủ hiệu chỉ trông nhờ vào sự mua sắm của ñám quan lại. Hồi bấy giờ hàng
quan võ ñược coi trọng, mà quan võ thì phần nhiều là người ñàng trong, quê
hương nhà Chúa. Vợ con họ cũng theo ñòi kiểu cách nhà quan: cũng hoa tai
vành cánh, cũng cáng xá, cũng con hầu, ñầy tớ xúm xít từng ñoàn, v.v... Bọn chủ
hiệu chỉ thích họ có mỗi một ñiều là khi mua hàng khai bao nhiêu họ giả bấy
nhiêu, ít có sự cò kè bớt một thêm hai như bọn nhà quan xứ Bắc. Cho nên bọn
chúng coi họ là khách bở, chào mời rất mực ñon ñả, nhiều khi cứ ñưa hàng ñến
nhà rồi mới lấy tiền sau.
Chợt một hôm kia, trên ñường phố có một cái cáng mui luyện, lá sắn buông
kín mít, khiêng qua. Vẻ lộng lẫy của những người hầu: áo nỉ ñỏ, cổ viền kim
tuyến, làm cho người ta choáng mắt. Cáng dừng lại trước một dãy phố. Một
người hầu tiến lại khúm núm bên cáng. Một lát sau, hắn tìm vào một hiệu buôn
mà chủ nhân ñã ñón sẵn, chào mời những tiếng ngọt như mật.
Hắn nói nhỏ với bà hàng:
- Bà lớn tôi khó ở, không tiện xuống cáng xem hàng ñược. Bà lớn tôi muốn
mua rất nhiều các thứ gấm, vóc, the, ñoạn cùng một số ñồ sứ, pha lê như kê
trong giấy này. Vậy hiệu ñây có những thứ hàng gì tốt hãy ñưa ñể bà lớn tôi
mua.
Đánh hơi thấy món hời, chủ hiệu mừng quá, vội dốc tủ ñưa ra những thứ ñắt
tiền nhất. Hàng nào không ñủ thì hắn lại sai người ñến các cửa hiệu quen lấy về.
Người ñầy tớ hầu lần lượt mang hàng ñến bên cáng ñể bà lớn xem và nói giá cả
ñể bà lớn biết. Thứ hàng gì ñưa vào cũng ñược bà lớn khen "ñược, ñược", "tốt,
tốt". Chủ hiệu chưa bao giờ thấy một người khách sang dễ tính ñến thế, trong
lòng mừng khấp khởi, nhẩm tính tổng cộng số hàng có ñến mấy trăm lạng bạc.
Xong ñâu ñấy người hầu bảo:
- Bà lớn ñây là vợ một quan lãnh mới ra kinh lĩnh chức. Dinh quan lớn tôi
cách dinh quan tổng ñốc mười ba ngôi về phía Nam. Nhà hàng muốn lấy tiền
hoặc bạc nên hãy chịu khó ñến ñó mà nhận.
