565
Lần này, cả hai con ñưa ngọc về ñến nhà vẹn toàn. Anh chàng thủy thủ lấy lại
ñược món tặng vật của Long vương hết sức vui mừng. Hắn càng thêm quý mến
hai con vật có tình có nghĩa
1
.
KHẢO DỊ
Ở Nghệ-an, có người kể truyện Con chó, con mèo và con chuột cũng có thể là
một dị bản của truyện trên.
Một người nghèo nuôi một con chuột, chuột thường sang bên nhà giàu hàng
xóm kiếm ăn. Người kia hỏi chuột vì sao nhà ấy giàu. Đáp: - "Nó có một nén
vàng" - "Có lấy ñược không?" - "Được". Chuột bèn khoét hòm tha vàng về cho
chủ. Người nhà giàu mất của, thấy lỗ khoét mới sai mèo ñi tìm. Mèo bắt các con
chuột ñến ño ở lỗ khoét thì có một con vừa tầm. Tra hỏi thì nó thú tội và nhận ñi
lấy về trả, có chó với mèo ñi theo. Chuột lấy ñược trao cho mèo. Đến sông mèo
ñể rơi vàng xuống nước. Mèo nhờ con tấy (rái cá) lặn xuống tìm hộ. Được vàng
rồi, ñến lượt chó mang ñi. Dọc ñường mệt quá, chó nghỉ dưới bóng cây. Mèo
nhận việc trèo cây ñể canh giữ. Nhưng khi chó ngủ quên, mèo trộm lấy mang về
trước, giành công một mình
2
.
Một truyện khác ở Nghệ-an cũng là một dị bản thứ hai:
Có hai anh em nghèo khổ, ăn không ñủ no, sống bằng rượu kê và hàng ngày ñi
làm thuê. Một ngày nọ họ ñào ñược một cái bình ñẹp. Anh cầm lấy xem và nói
chơi rằng: - "Trời ñã cho ta, ước gì ñược một bữa no". Hôm ấy ñi làm về tự
nhiên thấy hai cỗ cơm bày sẵn, anh em ăn no. Lại ước một người vợ. Sáng hôm
sau quả có cô gái tìm ñến làm vợ. Rồi sau ước vàng bạc của cải và nhờ vậy trở
nên giàu có. Lại nuôi ñược một con mèo, một con chó rất khôn.
Có chủ ñất làng khác nghe tin, bèn ñến trộm lấy cái bình. Mất bình, anh em
buồn rầu, chó mèo thấy thế bèn xin ñi tìm. Đến nơi thì cửa ñóng chặt không vào
ñược. Bắt ñược một con chuột to, mèo bảo nó hễ lấy ñược bình ra sẽ tha. Chuột
tìm lần ñầu không thấy, lần sau khoét rương lấy ñược bình cho mèo. Chó mang
bình lội qua sông, một con tấy (rái cá) nổi lên ñột ngột làm chó hoảng sợ ñể bình
chìm xuống sông. Mèo giả chết nằm bên bờ sông. Một con cộc bay ñến bị mèo
chụp, cộc phải lặn tìm bình ñể chuộc mạng. Cuối cùng lại tìm thấy bình, cộc bèn
ñưa cho mèo về nộp chủ
3
.
1
Theo Lăng-ñờ (Landes). Sách ñã dẫn
2
Theo Bản khai của thôn Hướng-dương
3
Theo Bản khai của tổng Thanh-xuyên
