571
con ích-nơ-mông
1
ñều với giá mỗi con một trăm ñồng, trả ngay không kỳ kèo,
và ñều bảo ñưa về cho mẹ.
Chó và mèo ñược mẹ anh chăm sóc tử tế. Còn con vật kia bà không dám nuôi
trong nhà, cho ở một góc vườn. Bà sợ nó quá, trở nên ốm o gầy mòn. Một hôm,
một người Bà-la-môn coi về phần hồn của bà ñến quyên giáo, thấy vậy, hỏi lý
do và khi biết sự thật, bảo bà thả con thú vào rừng. Bà thả nhưng ñặt bên cạnh
nó một vại thức ăn có rưới dầu béo. Con vật thấy mẹ con người ấy ñối với mình
tốt nên mang ñến tặng người con một cái nhẫn ngọc có phép cầu ñược ước thấy.
Được nhẫn, anh chàng ước một lâu ñài bảy tầng làm cho vua và mọi người
ngạc nhiên. Vua gả công chúa cho chàng.
Lấy nhau ñược ít lâu, một người Bà-la-môn coi về phần hồn của công chúa
ñến chơi vào dịp anh ñi vắng. Hắn gặng hỏi về tình yêu giữa hai vợ chồng và nói
nếu quả là yêu nhau thì sao chồng lại không cho vợ ñeo nhẫn. Sau ñó, nghe công
chúa cầu xin, anh chàng nhẹ dạ tháo nhẫn ñeo cho vợ, chỉ dặn chớ trao cho bất
kỳ một người nào khác. Hôm khác, người Bà-la-môn lại ñến xin công chúa cho
y ngắm cái nhẫn chỉ trong chốc lát. Nhưng khi có nhẫn trong tay, hắn lập tức hóa
thành quạ bay ñến một hòn ñảo giữa biển, ở trong một tòa lâu ñài bảy tầng.
Mất nhẫn, chồng buồn nhưng không trách vợ. Mèo tìm cách lấy lại nhẫn cho
chủ. Ở ñây, cách làm của mèo ñặc biệt hơn các truyện khác: mèo chờ một hôm
có các nàng tiên xuống tắm ở hồ, cởi chuỗi ngọc ñể trên bờ, bèn trộm lấy giấu
ñi, buộc các nàng tiên phải làm một con ñường ra ñảo mới chịu trả. Đến nơi,
thấy tên Bà-la-môn ñang ngủ say, mèo tháo lấy nhẫn cắp về cho chủ, trong khi
ñó tên tên Bà-la-môn rơi xuống biển chết.
Ít lâu sau bỗng có một bọn cướp xông vào toan giết chết hai vợ chồng anh ñể
chiếm lấy chiếc nhẫn thần. Nhưng nhờ có con chó cắn cổ tên tướng cướp làm
cho bọn ñồng ñảng thất kinh, chạy tán loạn, cứu ñược chủ vô sự.
Sau ñó cả ba con tranh công. Việc ñưa ñến công chúa Thu-ñam-ma Sa-ri xử.
Công chúa phán: Công của chó là hơn cả vì nó bảo vệ ñược tính mạng của chủ,
nhưng không coi nhẹ công của hai con vật kia
2
.
Người Miến-ñiện (Myanmar) còn có truyện Hai người ñầy tớ trung thành
cũng là dị bản của truyện trên nhưng tình tiết lại khác:
Một bà góa nghèo sinh nhai bằng nghề bán bánh kẹo, ñẻ ñược một trai ñặt tên
là Lười. Một hôm, Lười nằm nhà thấy có người dắt chó và mèo ñi quẳng sông vì
tội ăn vụng cơm vua. Thương hại, Lười lấy trộm một ñấu gạo ra ñổi. Mẹ về thấy
hết gạo kêu trời. Lười hứa tìm cách ñi làm nuôi mẹ. Ở ñây, mèo và chó lại tình
1
Một loại chồn chuyên ăn gián
2
Theo Truyện cổ tích Miến-ñiện
