604
biết, nếu quy hàng sẽ ñể cho mẹ và vợ ñược yên ổn trở về, bằng không sẽ cho
ñầu lìa khỏi cổ. Nghe tin này, Tạo rất buồn. Chàng bảo chúng bạn:
- Đạo trời chỉ có cha với mẹ là lớn nhất. Ta một ñời chưa lúc nào làm cho mẹ
ta vui sướng. Nay ta ngựa cưỡi dù che mà ñể mẹ chết một cách oan khốc thì
sống cũng bằng thừa.
Nói rồi trói tay chịu hàng Lê Văn Duyệt.
Bắt ñược Tạo một cách khỏe khoắn, Lê Văn Duyệt trở mặt, sai giam chàng lại
chờ ngày ra pháp trường. Trong ngục tối, chàng viết những vần phú lời lẽ hùng
tráng nói ñến cái chí ngang trời dọc ñất của mình, chỉ vì thương mẹ mà chịu chết
chứ không sợ ai cả. Duyệt ñọc bài phú lại càng lộn ruột, hắn sai lính hành hình
ngay. Ngày chàng rơi ñầu dưới lưỡi gươm của ñao phủ là một ngày hết sức buồn
ñối với dân Nghệ: không ai là không rủa thầm Lê Văn Duyệt. Có những người
bỏ cơm ba ngày vì cảm thương chàng. Nhà vua nghe lời tâu của Duyệt, không
bằng lòng, lấy cớ là hắn ñã tự tiện giết mất một người con hiếu, ñáng lý phải chờ
xin mệnh lệnh của mình. Vua bèn phạt Duyệt một năm lương!
1
1
Theo Jê-ni-bren (Génibrel), sách ñã dẫn, và lời kể của người Hà-tĩnh.
