606
*
* *
Lần thứ hai, Lê Lợi lại bị thua to, quân sĩ không chống nổi với lực lượng hùng
hậu của giặc nên xiêu bạt mỗi người một nẻo. Lê Lợi một mình trốn về rừng già,
có ba tên giặc ñuổi theo sát nút. Qua một ñoạn ñường rẽ ông bỗng bắt gặp thây
một cô gái bị giặc hãm hiếp và giết chết. Ông vẫn còn ñủ thì giờ dừng lại khấn: -
"Xin vong hồn nàng hãy cứu ta lúc này, ta sẽ vì nàng ra sức báo thù lúc khác".
Khấn ñoạn lại chạy, nhưng bấy giờ nguy cấp quá, ông ñành chui liều vào một
bụi cây. Quân Minh ñuổi theo ñến khoảng ñó thì dừng lại nhìn ngó quanh quất,
chưa biết nên tìm ngả nào, chúng xuỵt chó ñi sục sạo. Thấy con chó cắn vang ở
phía bụi có Lê Lợi nấp, chúng liền lấy giáo thọc vào bụi, ñâm phải ñùi ông. Lê
Lợi cắn răng ñể khỏi phải kêu lên, và trước khi ngọn giáo rút ra, ông vẫn không
quên dùng vạt áo lau máu dính ở giáo.
Nhưng chó vẫn cứ nhằm bụi cây cắn inh ỏi. Lũ giặc tin chắc có người nấp
trong ñây; chung toan lao giáo vào một lần nữa, thì bỗng trong bụi nhảy vụt ra
một con chồn. Chó thấy chồn lập tức ñuổi theo cắn râm ran. Lũ giặc thấy vậy
ñánh chó và mắng: - "Chúng tao nuôi mày ñể săn người An-nam chứ có phải săn
chồn ñâu?". Và rồi chúng kéo nhau bỏ ñi nơi khác. Nhờ thế Lê Lợi lại ñược
thoát nạn.
*
* *
Sau những ngày chiến ñấu gian khổ, quân ñội khởi nghĩa bắt ñầu thu hết thắng
lợi này ñến thắng lợi khác, quân Minh cũng tiếp tục mất hết thành nọ ñến thành
kia. Cuối cùng bọn giặc phải bỏ giáp quy hàng. Lê Lợi lên ngôi vua ở Thăng-
long. Nhưng ông chẳng bao giờ quên những người ñã cứu giúp mình và nghĩa
quân ngày trước. Ông mới sai ñại thần mang một mâm vàng bạc về tận nhà hai
ông bà già ñể tặng. Song bấy giờ cả hai vợ chồng ñều ñã chết cả. Ông bèn sai
dựng một ngôi ñền ở ngay trên nền nhà cũ. Hàng năm ông bắt các quan phải tới
ñây làm lễ quốc tế. Cỗ cúng rất ñơn giản, chỉ có một ñĩa xôi, một bát thịt khỉ và
một ñĩa cá chép nướng, ñúng như lúc hai vợ chồng lão dọn cỗ cho nghĩa quân
ăn.
Còn chỗ có thây cô gái chết, ông cũng sai lập một miếu thờ vì nghĩ rằng chỉ có
hồn thiêng của nàng ñã hóa làm chồn ñánh lạc hướng bầy chó của giặc thì ngày
ấy mình mới qua cơn hiểm nghèo. Không biết tên của nàng, ông sai gọi nàng là
