649
cặp kính thần phát hiện ra công chúa chết. Hoàng tử thứ hai có tấm thảm bay
mang cả ba về ñến tận buồng công chúa. Đến lượt hoàng tử thứ ba cho nàng
ngửi quả táo thần nên sống lại. Vua bối rối không biết giải quyết thế nào, mới
bảo ba người bắn cung, ai bắn xa hơn thì ñược lấy công chúa. Mũi tên của hoàng
tử thứ ba xa hơn nhưng lại không tìm ra dấu, nên công chúa về tay hoàng tử thứ
hai.
Phần sau của truyện chuyển sang một hướng khác.Hoàng tử thứ ba Át-mét do
ñi tìm mũi tên của mình mà gặp nàng tiên Pa-ri Ba-nu. Hai người ñưa nhau về
cung và kết làm vợ chồng, nhưng hoàng tử thỉnh thoảng ñược vợ cho về thăm
vua cha. Nghe mồm bọn nịnh thần, vua cha bắt chàng phải ñi tìm: lần ñầu, một
cái màn có thể che ñược khắp ñại ñội quân mã của nhà vua nhưng lại có thể cầm
gọn trong bàn tay; lần thứ hai, một thứ nước thần ở suối sư tử có thể chữa mọi
bệnh; lần thứ ba, một con người lùn dị dạng cầm một cây gậy sắt nặng năm trăm
cân. Nhưng lần cuối cùng, khi ñưa người lùn dị dạng về triều, với cây gậy sắt,
người lùn ñã giết chết bọn nịnh thần và ñưa Át-mét lên làm vua nước Ấn-ñộ.
1
Phần nào giống với truyện của Ả-rập là truyện Triều-tiên: Có ba chàng yêu
một cô gái. Cô gái hỏi ý kiến một ñạo sĩ ở Hắc-long-sơn, cụ trao cho ba ñồng
tiền bảo cho mỗi anh một ñồng, ai mua ñược vật gì quý hơn thì lấy. Anh chàng
thứ nhất mua ñược chiếc gương thần phát hiện ra cô gái ốm sắp chết. Anh thứ
hai mua ñược con lạc ñà kỳ diệu, nhờ nó mà cả ba cùng về tới nơi trong nháy
mắt. Với quả táo thần của người thứ ba, cô gái khỏi bệnh ngay lập tức. Cô bèn
bảo ba anh chàng tranh công tự suy nghĩ xem ai hơn, nhưng ba ngày ba ñêm vẫn
chưa xong. Trước khi phân xử, cô gái dặn một cái chuông cổ là hễ cô phân xử
ñúng thì nó sẽ ngân lên. Cô phán như sau: - "Tôi sẽ lấy chàng thứ ba vì chàng
mua táo không vì mình, mà vì người khác. Vả chăng, quả táo ñã bị ăn mất, còn
hai vật kia của hai người vẫn còn nguyên vẹn". Phán xong, chuông cổ ngân lên.
Thế là cô lấy anh chàng thứ ba làm chồng.
2
Thuộc loại truyện phân xử này còn có một loạt truyện khác, cũng hơi gần gũi
về kết cấu và chủ ñề. Xin kể dưới ñây một số.
Ba truyện của người Khơ-me (Khmer):
1
Truyện Nghìn lẻ một ñêm (Bản dịch của Ga-lăng (Antoine Galland)): Truyện hoàng tử Át-
mét và nàng tiên Pa-ri Ba-nu.
2
Theo Quả nho rừng (tập truyện cổ tích các nước bạn). Người Pháp (vùng Hạ Brơ-ta-nhơ
(Basse Bretagne)) cũng có một truyện giống truyện trên: có ba anh em ruột muốn lấy một em
gái con nuôi của bố. Họ cùng ñược bố cho mỗi người một ngàn ñồng bảo mua vật gì quý nhất
thì sẽ lấy. Một người mua ñược cặp kính thần. Khi ñeo vào hắn kinh ngạc phát hiện ra không
chỉ em gái mà cả bố mẹ ñang hấp hối. Một người mua ñược chiếc xe thần ñưa cả ba về nhà
chỉ trong một phút. Người thứ ba mua ñược ba quả táo thần ñưa cho mỗi bệnh nhân một quả,
lập tức sống lại. Kết quả cô gái về người mua táo vì " táo thì bị mất còn hai vật kia vẫn
còn".(Theo Đơ-la-ruy (Delarue) và Tê-ne-dơ (Ténèze), ñã dẫn).
