668
Một hôm nhân ñi hành hạt qua một làng nọ, ông thấy có một hòn ñá lớn ở bên
vệ ñường. Hỏi dân sở tại, họ ñáp:
- Đây là ông Mốc, ngài thiêng lắm, ai cầu khẩn việc gì cũng ñều ñược linh
ứng.
Ông nghe nói liền họa theo:
- Phải thế thì ta tới cầu ngài giúp ta trừ yên cướp trộm ñể bớt hại cho dân
chúng mới ñược!
Nói rồi một mình bước tới khấn vái, hồi lại trở ra bảo mọi người rằng:
- Ngài bảo vài hôm nữa rước ngài về, ngài sẽ vạch mặt tất cả bọ gian phi trong
toàn huyện.
Ít hôm sau, ông sai mấy người ban ñêm bí mật ñào hầm ở giữa sân công
ñường rồi cho người thân tín xuống nấp dưới ñó. Tờ mờ sáng hôm sau, ông sai
lính ñi khiêng hòn ñá về ñặt lên trên hầm. Trước mặt mọi người ñông ñủ, ông
dõng dạc hỏi ñá:
- Ta nghe ñồn thần rất thiêng, "hữu cầu tất ứng". Nay ta vâng mệnh hoàng ñế
ñến ñây trấn nhậm, nhưng hiện nay trong huyện hạt có nhiều trộm cướp nhiễu
hại dân cư. Vậy ta mời thần về ñây ñể mách hộ ta truy tầm kẻ phạm pháp. Nếu
có công, ta sẽ tâu triều ñình phong tặng.
Đá không trả lời. Hỏi mãi, ñá vẫn một mực làm thinh, ông nổi giận quát lớn:
- Hay là ñá ñồng lõa với kẻ phạm pháp. Lính ñâu, hãy tra tấn nó cho ñến lúc
nó phải khai thực!
Bấy giờ, mọi người nghe tin ñến xem ñông như hội. Lệnh truyền xa, lính dùng
roi ñánh vào ñá túi bụi, tự nhiên ñá bật ra tiếng khóc, xin dừng tay lại ñể khai.
Thế rồi, ñá lần lượt khai và vạch tội từng tên một. Mỗi lần ñá khai một tên nào,
ông sai lại mục viết ngay trát, giao cho lính ñã chực sẵn ñi nã bắt lập tức. Cho
ñến suốt ngày hôm ñó bắt ñược ba mươi tên cừ khôi. Khi giải cả một xốc về tra
tấn, bọn trộm cướp nhìn nhau kinh ngạc, không ngờ lại có việc xảy ra như thế và
bắt ñúng tên như thế. Chúng cho là chỉ có thần ñá linh thiêng mới biết một cách
rành mạch tội trạng của mình, bèn không ñợi khảo ñả, thú nhận tất cả.
Trong thời kỳ làm nội tán, ông ñã làm cho suốt một dọc truông nhà Hồ ở
Quảng Trị không còn lấy một bóng gian phi. Trước ñó, truông này là nơi rừng
rậm, con ñường Nam Bắc phải ñi qua ñây. Bọn gian phi ñã dùng làm sào huyệt
ñón ñường cướp của.
Nguyễn Khoa Đăng trước hết tìm cách lùng bắt trộm cướp. Ông sai chế ra một
loại hòm gỗ kín có những lỗ thông khí, vừa một người ngồi lọt, có khóa trong,
ñể người ngồi trong có thể mở tung ra ñược dễ dàng. Thế rồi, ông kén một số
