711
xung quanh Hoa-cương, cho người cày cấy ăn không với mỗi nhiệm vụ là ñuổi
bắt chim chóc cho mình.
Thế rồi chàng mang quân về. Nhà vua khen ngợi công lao chàng và ban
thưởng rất hậu. Nhưng vua thấy ngạc nhiên khi thấy liền ñó, chàng dâng biểu
xin từ chức. Vua không ép ñược ñành phải ñể chàng thỏa chí.
Được thôi quan, một hôm chàng từ giã chú, ñưa vợ con lên thăm vùng Hoa-
ñiệp-cương. Sắp tới nơi, tự nhiên cả ba người hóa làm ba con bướm trắng bay
lên trời. Vượt qua Hồ-thủy, Xuyên Hoa sứ và cả một ñại ñội quân nhà bướm tiến
ra ñón bọn họ
1
.
KHẢO DỊ
Trong Liêu trai chí dị có truyện Công chúa Liên Hoa gần giống truyện của ta:
Một nho sĩ, Đậu Húc, ngủ ngày, chiêm bao thấy một người lạ ñến cạnh giường
bảo: - "Tôi là người của tướng công ở gần ñây. Tướng công mời ngài ñến chơi".
Đậu ñi theo, ñến một nơi thấy nhà cửa san sát, lâu ñài trùng ñiệp. Đi quanh quất
hồi lâu thấy có cung nhân, nữ quan ñón chờ. Thấy khách ñến, một quý nhân ra
ñón tiếp rất cung kính. Sau ñó theo hai nữ quan vào mấy lần cửa. Đậu nhìn thấy
có ñề hai chữ "Quế phủ", một vị vua ngồi trên ñền bước xuống ñón rồi sai dọn
tiệc ñãi. Trong tiệc có sinh ca réo rắt, vị vua trò truyện một lát, bỗng bảo tả hữu:
- "Trẫm có một câu ñối, phiền các quan ñối cho: - "Tài nhân ñăng Quế phủ"
(người anh tài ñến phủ Quế). Mọi người ñang nghĩ ngợi thì Đậu ñã ñối là: -
"Quân tử ái liên hoa" (bậc quân tử yêu hoa sen). Vua rất vui nói: - "Thật là lạ:
Liên Hoa là tên của công chúa, nếu không có túc duyên sao lại hợp ñến thế".
Bèn cho gọi công chúa ra chào. Thấy công chúa trạc mười sáu, mười bảy, ñẹp
khó có ai sánh kịp, họ Đậu trở nên ngây ngất, ngồi thừ người, quên cả trả lời câu
hỏi của vua muốn ướm gả công chúa cho mình. Khi ra về, nghe viên nội quan
theo tiễn nói lại, Đậu tiếc ngơ ngẩn, và giật mình tỉnh dậy.
Hôm khác, Đậu Húc ñang cùng bạn nằm ở giường, bỗng lại thấy viên nội quan
ñến gọi ñi. Đến cung, nghe vua nói chuyện gả công chúa, thì anh nhận lời ngay.
Tiệc hoa bày ra, hai bên làm lễ rồi về quán xá. Khi ñộng phòng hoa chúc, Đậu
lấy thắt lưng ra ño tay ño chân vợ. Công chúa bảo: - "Anh làm gì mà như ñiên
thế?". Đáp: - "Vì hay mộng mỵ nên ghi nhớ cho kỹ ñể nếu quả là mộng mỵ thì
cũng nhớ ñược lâu".
1
Theo truyện Hoa quốc kỳ duyên trong Thánh tông di thảo và Hoa quốc kỳ duyên bản dịch
nôm của Nguyễn Sĩ Sự (1914). Đây là một trong những truyện ñặc sắc về mặt tạo hình của cổ
tích Việt-nam, nhưng chắc có ảnh hưởng của cổ tích nước ngoài.
