736
khác thương vong vô số. Vua buộc lòng phải thả Luy-rô và cho ông một ít sản
nghiệp ở châu Mỹ. Ông ñến Cu-ba lập một thành phố. Ở ñây chiếc gậy còn giết
khá nhiều người nên thành phố ấy mang tên là Ma-tăng-giáx (Matanzas) do
tiếng Ma-tar (matar) nghĩa là giết.
Truyện của người Pháp ở Thượng Brơ-ta-nhơ (Haute-Bretagne) như sau:
Một cặp vợ chồng có một ñám ruộng trồng cây lanh. Thu hoạch về bị thần Gió
(Nô-ru-át) làm bay xuống biển. Chồng giận, ñi tìm. Dọc ñường hết lương ăn,
vào xin nghỉ nhờ ở quán và hỏi ñường. Gặp thần, hắn quát, bắt trả. Thần cho một
cái khăn gọi ra thức ăn. Về quán bị chủ quán ñổi. Lại ñi lên núi, ñược thần cho
một con lừa có vàng. Lại bị ñổi. Lần cuối cùng thần cho một cái gậy có hai câu
chú. Hắn mang về, sai gậy ñánh chủ quán lấy lại những vật ñã mất.
Giàu có, hắn mua hai chiếc tàu. Người ta vu cho hắn ăn trộm. Hắn bị quan bắt
và kết án chém. Cũng như ñoạn kết của truyện trên, sắp sửa lên ñài xử tử, hắn
xin một ân huệ cuối cùng là xin ñược nhìn lại cái gậy trước khi chịu rơi ñầu. Gặp
lại gậy, hắn ñọc câu chú sai gậy ñánh chết ñao phủ, làm thương vong bọn cảnh
sát, lật ñổ ñài, ñánh cả người ñi xem. Mọi người kêu van xin quan tha hắn ñể hắn
sai gậy trở về
1
.
Truyện của người Xy-ri (Syrie):
Một con chồn bị vợ ñuổi, ñược một vị thần cho một cái ñĩa gọi ra thức ăn và
dặn ñừng cho vợ biết. Nhưng hắn lại ñể cho vợ biết và vợ lại dọn tiệc mời vua
chồn ăn. Vua chồn chiếm lấy ñĩa. Lần thứ hai, ñược một con lừa làm ra vàng.
Vợ cưỡi ñến nhà tắm bị chủ nhà tắm ñánh tráo. Lần thứ ba, ñược một cái túi gọi
một tiếng có hai người khổng lồ nhảy ra. Nhờ ñó, chồn ta mang về giết vợ, giết
vua chồn và giết chủ nhà tắm, lấy lại những vật quý.
Truyện của người Mông-cổ, Chiếc roi trả hận:
Một anh chàng nghèo khổ tên là I-khơ-hu-xu, một hôm có con chim vàng bé
nhỏ mang ñến tặng một cây tùng, dặn ñem về trồng, khi cây nở hoa, chỉ cần rung
cây ba lần, ước có vàng là có ngay. Cây này sau ñó bị tên ñịa chủ cướp ñi,
nhưng khi hắn rung ñể ước thì chỉ ñược toàn là cóc.
Chim vàng lại mang ñến tặng một cái giỏ, bảo khi nào muốn có bánh chỉ nói
một tiếng là có ngay. Giỏ cũng lại bị tên ñịa chủ cướp, nhưng khi hắn ước, cũng
như lần trước chỉ ñược cóc là cóc.
Chim vàng lại mang ñến một cái roi bảo anh muốn ñánh ai chỉ nói một tiếng là
nó làm theo. Được roi, I-khơ-hu-xu mang ñến nhà tên ñịa chủ bảo roi quất cho
1
Theo Đờ-la-ruy (Delarue) và Tê-ne-dơ (Ténèze), sách ñã dẫn.
