738
bèn mang sang gửi cho bà hàng xóm: - "Này, bà giữ hộ tôi cái túi này. Bà ñừng
có bảo nó: - "Túi ơi, hãy làm thức ăn ñầy bàn cho ta nhé!". Bà hàng xóm ngồi
nhà một mình, thử nói câu kia chơi, hóa ra có thức ăn thực, mới ñánh tráo một
cái túi khác.
Bà già bép xép mất vật mầu nhiệm lại ñến khóc lóc với bà bạn phù thủy.
Thương hại, bà phù thủy cho một cái sừng phép và dặn chỉ cần gọi: - "Làm ñi
sừng ơi!" là nó sẽ chế tạo ñồ gỗ bán lấy tiền mà sắm ăn sắm mặc. Đến ngày ñi lễ
nhà thờ, bà già lại ñưa sang gửi bà hàng xóm nhưng giấu kín không nói gì về
câu chú cả. Biết chắc là vật quý, bà hàng xóm trả lại cái sừng tử tế nhưng ñể ý
rình xem như thế nào. Quả thấy bà già vừa ñọc câu chú xong thì nhiều người
sừng hiện ra, kẻ bào, người ñục, kẻ cưa, người ñóng ñinh, chỉ một buổi là xong
một món ñồ có giá trị. Chủ nhật sau, khi bà già lại ñưa sừng ñến gửi, bà này vội
ñọc ngay câu chú, nhưng lại sợ rằng trong một buổi làm ñược ít quá chăng, mới
ñọc câu chú liên tục ñể giục giã chúng làm cho chóng. Thế là người sừng làm lia
lịa; ñồ ñạc hết thứ này lại làm thứ khác, ñể ñầy cả gian nhà. Khi không có chỗ ñề
làm nữa, họ nhảy tới bà chủ, người bào tóc, kẻ cưa mũi, người ñóng ñinh vào
thân, ñau không thể tả. Lại có kẻ ñánh véc-ni cho da, thành da ñen kịt, v.v... Bà
ta kêu la khóc lóc xin thôi mà không ñược.
Bà già ñi lễ xong trở về thấy tình cảnh như vậy, vội chạy ñến bà bạn phù thủy
ñể nhờ giải chú. Kết quả, bà phù thủy thu lại phép lạ. Bà hàng xóm tham lam bị
một trận nhừ tử nhưng may không chết. Khi lành trở thành người mũi tẹt da ñen.
Cả bà hàng xóm lẫn bà già bép xép từ ñó nhờ vào những ñồ ñạc người sừng làm
ra ñể sống qua ngày
1
.
Truyện của người Kan-múc (Kalmouks) trong sách Cái chết mầu nhiệm: Ở
một nước nọ có anh chàng bướng bỉnh, bị nhà vua (khan) trục xuất. Hắn ta qua
một ñồng cỏ thấy có con ngựa chết, bèn cắt lấy cái ñầu buộc vào lưng khố rồi
trèo lên một cây cọ ñể ngủ. Tối ñến có một lũ quỷ ngồi ăn dưới gốc cây. Mải
nhìn, hắn ñể ñầu ngựa rơi lúc nào không biết. Bọn quỷ toáng ñảm chạy mất cả.
Hắn xuống tìm, nhặt ñược một cái bát vàng có thể gọi ra thức ăn. Lại tiếp tục
cuộc hành trình. Dọc ñường, gặp một người cầm cái gậy có thể sai khiến nó giết
người. Hắn ñề nghị ñổi và ñược người kia ñồng ý. Khi ñược cái gậy, bất thình
lình hắn sai gậy giết người kia và chiếm lại cái bát. Cũng với cách ñó, hắn còn
chiếm ñược hai vật nữa: một cái búa gõ chín lần xuống ñất thì hiện lên một cái
tháp chín tầng; một túi da nếu lắc vài lần thì có thể làm ra mưa.
Hắn cầm bốn thứ bảo bối trở về trả thù nhà vua. Nửa ñêm, hắn cho dựng một
cái tháp chín tầng ở sau lầu vua. Vua giận, sai lính chất củi ñốt, nhưng hắn ở trên
lầu lắc cái túi da làm ra mưa. Cuối cùng vua bị gậy giết chết.
1
Theo Tạp chí dân tộc học, tập IV (1923).
