780
thủy ñánh lừa giết chết hai em. Đến lượt mình, Khỏe tóm cổ mụ, mụ nói mình có
cây thuốc cải tử hoàn sinh. Khỏe bèn dùng thuốc ñó cải tử hoàn sinh cho hai em
rồi khâu mồm và mắt mụ lại, ném vào một xó. Chồng mụ về, theo dấu bã mía
của họ, ñuổi theo. Hắn ném hai em Khỏe tụt xuống ñất. Khỏe liền cũng ném lão
tụt xuống ñất chỉ còn hở cái ñầu; anh ñá một cái, ñầu lão văng sang tận Trung-
quốc. Khỏe và hai em sang ñến Trung-quốc thì thấy mọi người ñang hò nhau
khiêng cái ñầu mà không nổi, bèn lại ñá một cái nữa, ñầu văng sang nước Xiêm.
Vua Trung-quốc khen, gả cho công chúa. Khỏe xin cho Ta Sa lấy công chúa,
giao cây thuốc bảo trồng ở vườn, dặn không ñược cho người lạ vào, cây sẽ bay
lên trời mà mình thì sẽ chết. Đoạn Khỏe cùng Ha-vi-ha-va sang Xiêm. Đến ñây
lại thấy mọi người khiêng không nổi cái ñầu, bèn ñá một cái văng ra biển. Vua
Xiêm cũng gả công chúa, nhưng Khỏe ñề nghị xin cho Ha-vi-ha-va kết duyên
với công chúa.
Sau ñó, anh xin một hòn núi ñá ñể lấy ñá lát ñường về nước Chàm.
Không bao lâu Ta Sa quên mất lời anh dặn, ñể cho người lạ vào vườn, cây liền
bay lên trời. Bên này Khỏe bỗng dưng lăn ra chết. Nghe tin, Ta Sa ñâm ra hối
hận, buồn rầu, bèn xin về ở với anh Ha-vi-ha-va ở Xiêm. Sau cùng nhớ nước
quá, anh về Chàm ñược ít lâu rồi cũng chết
1
.
Đồng bào Ba-na (Bahnar) có truyện Ống thuốc thần cũng gần với các truyện
trên:
Bị trâu rừng ăn mất lúa nương, hai anh em nhà nọ quyết rình ñể bắn chết. Bắn
ñược trâu, người anh ñể em ở lại canh, còn mình thì chạy về gọi dân làng ra xẻo
thịt. Nhưng trâu ñó là của bà tiên. Bà hiện ra xoa ống thuốc thần vào trâu, trâu tự
nhiên sống lại, rồi bà cưỡi ñi mất. Người em chạy theo ñuổi không kịp, chỉ nhặt
ñược ống thuốc thần. Khi người anh và dân làng chạy ra thì không thấy trâu, bèn
nổi giận giết chết người em. Nhưng nhờ ống thuốc, người em sống lại. Anh ta
nhặt ống thuốc thần ñeo vào cổ rồi bỏ nhà di. Dọc ñường người em lần lượt cứu
ñược hai con chó, chúng quấn quýt theo anh không rời.
Anh lại cứu ñược cô gái của Cò-ran. Tin ñồn khắp nơi, người ta ñào cả mộ lên
ñể nhờ anh giúp cho ông bà tổ liên sống lại. Anh làm việc không biết mệt.
Bấy giờ vua âm phủ (Mơ-tao mơ-tinh) thấy dân số nước mình hao hụt vì
người chết xuống thì ít mà người ñã chết rồi sống lại quá nhiều, mới lên buộc
Trời phải tìm cho ra lẽ ñể trả lại dân cho hắn. Tra hỏi mãi, Trời mới biết ống
thuốc cải tử hoàn sinh ñã lọt vào tay người trần, bèn sai con gái út xuống trần
tìm cách lấy lại. Xuống ñất, cô gái nhà Trời tình nguyện làm vợ anh chàng,
nhưng chẳng làm thế nào ñể trộm ñược ống thuốc cả, vì người và chó canh giữ
1
Theo Truyện cổ Tây nguyên.
