781
nghiêm ngặt. Mãi về sau phải dùng ñến cách bỏ thuốc mê mới lấy ñược. Tỉnh
dậy, thấy mất ống thuốc, anh bảo chó ñuổi theo vợ, chó ñuổi lên ñến Trời.
Thấy cửa Trời ñóng kín, anh cùng chó canh ở ngoài không cho ai vào cả.
Người nhà Trời không ñi ñâu ñược, ñành phải thương lượng với anh. Một mặt
Trời cho hai vợ chồng anh và hai con chó ñược sống mãi và ñược chu cấp ñầy
ñủ. Mặt khác anh phải trả cho vua âm phủ ống thuốc thần. Anh ưng thuận. Từ
ñấy cũng có lúc Trời không chu cấp ñầy ñủ, thì anh cho chó ñến ñòi và cắn lung
tung làm cho Trời sợ bỏ trốn, những lúc như vậy là những ngày nhật thực
1
.
Người Miến-ñiện (Myanmar) có hai truyện, trong ñó có một truyện gần gũi
với các truyện trên:
1. Vì sao có nguyệt thực: Một người ñàn bá góa ñể lại cho hai ñứa cháu một
ñứa cái cối, một ñứa cái chày. Anh chàng ñược cối cho là không có ích gì, vứt
bỏ, còn người em ñược chày thì ñi ñâu cũng mang theo. Một hôm có con rắn ñến
mượn chày ñể cứu chồng nó sống lại. Từ ñó anh mới biết phép màu nhiệm của
cái vật mà bà mình ñể lại.
Ở ñây anh cũng chữa cho một con chó sống lại và nó cũng trở thành người bạn
trung thành. Sau ñó, một lần anh cứu sống công chúa, ñược vua gả cho làm vợ.
Anh ñem chày chữa cho thiên hạ làm cho không ai còn biết tang tóc là gì nữa.
Hai vợ chồng thường ñưa chày lên mũi ngửi, nên trẻ mãi không già. Nữ thần
Mặt trăng thấy thế ñâm ra ghen ghét, ñịnh bụng ăn cắp cắp chày của anh cho bõ
ghét. Một hôm chày mốc, anh ñem phơi nắng, bắt con chó ngồi canh. Nữ thần
tàng hình xuống, chó không biết, nhưng khi mang chày ñi rồi thì chó ñuổi theo
hơi của cái chày. Cuộc ñuổi bắt kéo dài vô tận. Cho ñến ngày nay, chó vẫn ñuổi
theo, có khi chó ngoạm ñược cả mặt trăng nhưng vì cổ họng bé nuốt không nổi
nên cuối cùng lại phải nhả ra. Lúc ñó là có nguyệt thực.
2. Ông già trên cung trăng: Một ông già chuyên giã gạo thuê chỉ có một con
thỏ làm bạn. Một ñêm trăng, lão ước ñược một người giúp việc sàng cám cho
mình. Thương tình, nữ thần Mặt trăng hóa làm một bà già hàng ngày ñến sàng
giúp ông, tối thì về. Được ít lâu, ông lão hỏi tung tích bà già. Nữ thần nói thật.
Ông già xin theo lên cung trăng cùng với con thỏ. Vì thế mà ngày nay ở trong
trăng có ông lão giã gạo, bên cạnh có con thỏ chực ăn cám
2
.
Truyện của ñồng bào Tày Su-ñi-ja-khát và Chan-ta-khát, cũng có một số nét
tương tự với các truyện trên.
Có hai vợ chồng và hai con trai: anh là Su-ñi-ja-khát ñã lớn, em là Chan-ta-
khát còn bé. Một trận ñói lớn diễn ra, bố mẹ hàng ngày lên rừng tìm củi nhưng
1
Theo Truyện cổ Ba-na, tập II.
2
Theo Miến-ñiện dân gian cổ sự, sách ñã dẫn.
