846
1 Thạnh tướng quân. Đời Hùng Vương, ở làng Yên-việt có hai vợ chồng hiếm
con. Một hôm chồng lên núi, ñược thần Núi (Sơn thần nhạc phủ) báo mộng cho
ñá ñất làm con (do mẹ ñá thụ thai ñã ba năm). Một hôm bỗng có tiếng sét nổ
vang, phiến ñá trong ao nhà họ tự nhiên nứt ra, xuất hiện một em bé. Hai vợ
chồng ñưa về nuôi. Bảy tuổi chưa biết nói.
Bấy giờ có 50 vạn người Man cầm ñầu là Lục Đinh thần tướng sang chiếm
nước ta, thế rất dữ dội. Vua Hùng ñược thần mách, sai "xá nhân" ñến Yên-việt
cầu tài. Lúc ñó em bé ñang nằm trên giường. Người bố vỗ vào em nói: - "Nước
nhà có giặc vua sai xá nhân ñi tìm, sao không dậy giúp nước còn ngủ mãi ư?".
Thạch tướng - ñứa bé - nghe nói, bèn ñứng dậy mời xá nhân vào, rồi bảo về nói
với vua làm cho một voi ñá cao mười trượng cùng lá cờ thiên ñế, sẽ dẹp xong
giặc. Vua cũng sai thợ ñá tạc như lời yêu cầu. Được voi và cờ, em bé vươn cao
mười trượng, mặt ñỏ như mặt trời mọc, nhảy lên voi cầm cờ có quân sĩ theo sau.
Quân Man hồn kinh phách tán, xô nhau chạy trốn, tướng của chúng bị chém làm
ba ñoạn.
Thắng trận, Thạch tướng quân trở về làng rồi cưỡi voi lên trời
1
.
2. Lân Hồ ñô thống ñại vương. Một người ñàn bà không chồng ở làng Đồng-
bảng một hôm vào rừng kiếm củi bỗng nghe một tiếng hổ gầm, tâm thần chuyển
ñộng, có mang mười bốn tháng sinh một trai, ñặt tên là Lân Hổ, cao một trượng,
có sức khỏe hơn người.
Bỗng có giặc từ phương Bắc tràn xuống tàn phá ñến vùng Bạch-hạc. Vua nhà
Trần xuống chiếu cầu bậc có tài dẹp giặc. Lân Hổ ứng mệnh bảo sứ tâu vua rèn
cho mình một ngựa sắt, một roi sắt ñể ra trận. Được mọi thứ, Lân Hổ nhảy lên
mình ngựa ñánh cho giặc tan tành. Vua Trần ban cho tám chữ: "Nam phương
chính khí, Bắc khấu hàn tâm" (Chính khí phương Nam làm cho giặc Bắc lạnh
vía). Ông không nhận quan tước, chỉ trở về quê nuôi mẹ. Mẹ chết rồi, Lân Hổ
cưỡi ngựa ñi ñến xã Toàn-mỹ mà hóa
2
.
3. Linh Lang ñại vương. Đời Lý Thái Tông có cung phi tên là Thị Sung. Một
hôm ñi tắm ở hồ Dâm-ñàm bị một con thuồng luồng quấn vào người. Từ ñấy có
mang, sinh ñược một người con trai trên mình có hai mươi tám vết như vẩy
rồng, trên ngực có bảy hàng châm óng ánh như ngọc. Vua dặt tên là Linh Lang,
xây nhà cho mẹ con ở tại làng Thị-lệ trên hồ, gọi là hồ Linh Lang. Chợt có giặc
Trinh Vĩnh sang xâm lăng, các tướng chống cự không nổi. Vua nghe lời thần, sai
sứ ñi tìm bậc thần nhân làm tướng. Đến làng Thị-lệ, Linh Lang ñang nằm ngửa
trên giường, bỗng nói ñược, bảo mẹ gọi sứ giả tới, rồi nói xin vua cha một lá cờ
ñỏ lớn, cán dài, và một con voi ñực, sẽ dẹp yên giặc. Được mọi thứ Linh Lang
1
Theo Trinh Như Tấu. Bắc-giang ñịa chí, ñã dẫn.
2
Theo Thần tích xã Phương-viên (Vĩnh-yên).
