850
chồng ñi xa, dặn Dang ñừng ñụng tới chum nước ñể ở góc nhà, nhưng do tò mò,
anh thò tay vào, cánh tay tự nhiên vàng rực, càng chùi càng vàng khắp người.
Làng ông lão thờ thần rồng cứ bảy năm một lần phải nộp một mạng người, lại
phải nộp năm trăm trâu, năm trăm bò và năm trăm lồng gà vịt. Năm ấy ñến lượt
Nê-ang Pu, con gái vua nộp mạng. Dang ñến thần Jê-ác nhớ thần rèn gươm bằng
hòn ñá của mình. Rèn xong anh chặt thử, gươm bị gãy. Rèn lại cũng thế, mãi sau
mới thành công, chỉ chặt một nhát vào cây là gãy, chặt một nhát vào nước, cá
chết ñầy sông. Khi có gươm, sức khỏe của Dang tự nhiên tăng lên gấp bội. Một
mình ăn hết một nong cơm tám sải, một nong thịt tám sải, một nong ớt tám sải
và một nong cà tám sải. Chỉ một quật, anh lật nhà, mái lộn xuống ñất. Trở về,
Dang giết chết rồng cứu Nê-ang Pu. Nhưng lập công xong anh trở về nhà nằm
bên bếp vùi tro lại giấu mình không cho ai biết (tình tiết này giống với các dị
bản phương Tây). Nhưng do anh bỏ quên vỏ gươm, nên về sau nhà vua cũng tìm
ra. Đoạn sau này xem Khảo dị truyện số 26, tập I.
Truyện của ñồng bào Ja-rai (Djarai) Chàng Y Ban:
Có hai vợ chồng bị chủ làng ñuổi nhưng lại gặp tiên, ñược tiên làm cho trở nên
giàu có, lại ñẻ ñược một ñứa con trai ñặt tên là Y Ban, nuôi một con nuôi tên là
Y Rít. Chủ làng lại tìm ñến nơi giết chồng rồi bán vợ lại cho người khác. Y Ban
ñược Y Rít bồng chạy trốn ñến một nơi, làm con nuôi một gia ñình khác. Em ăn
một lúc sáu mâm cơm, ngủ sáu ngày sáu ñêm liền. Lúc dậy vươn vai, người em
tự nhiên cao bằng cây kơ-nia trước sân. Em ñánh con quay làm vỡ tan quay, lại
ñánh nữa cũng vỡ. Phải mua quay bằng sắt giá bằng ba chòi lúa với hai con trâu,
phải dùng voi cho con quay về. Em tập múa khiên và dao: khiên vỡ dao gãy. Em
chặt một cây cổ thụ bẩy người ôm ñể làm khiên (không thấy nói ñến việc rèn
búa). Đi ñánh nhau, mọi người ñều thua em. Sau ñó tìm ñược mẹ, em quyết trả
thù cho cha. Sai Y Rít ñi dò ñường ñến nhà tên chủ làng, phải ñi bảy ngày bảy
ñêm mới tới, bị chủ làng ñuổi, Y Rít chạy về dẫn ñường cho Y Ban ñi. Lúc ñến
nơi Y Ban chỉ giáng một búa, cổng thành vỡ tan, ñoạn giết chết chủ làng và sáu
ñứa em của nó. Sau ñó anh lấy cô gái làng ấy
1
.
Cô-xcanh (Cosquin) trong Những truyện Ấn-ñộ và phương Tây khi kể truyện
Tro bếp hay Lọ lem (nữ) có nói ñến một loạt truyện mà ông gọi là Tro bếp nam
(Cendrillon masculin) trong ñó nhân vật chính là nam, lúc còn bé thường ngủ
trong tro nhưng có sức khỏe, ăn khỏe (có khi cả ngủ khỏe) với cái gậy (hay
chùy, hay giáo) bằng sắt nặng ghê gớm; lập nên nhiều kỳ tích. Dưới ñây kể một
số:
Truyện của Pháp:
1
Chàng Y Ban (tập truyện cổ tích của các dân tộc Tây-nguyên).
