861
ngày cuốc ñược bao nhiêu nhát?". - Vợ anh gà cho anh hỏi vặn lại vua: "Ngựa
vua một ngày chạy ñược bao nhiêu bước?". Lần thứ hai vua lại hỏi: - "Có ñầm
nước trên núi ñá ñủ 15 con trâu tắm không?". - Vợ anh cho vua biết rằng "chồng
mình ñi bứt dây mây ba ngày chưa lần ñến gốc". Vua không tin có mây dài như
thế thì người ñàn bà ñáp: "Trên núi cũng không có ñầm rộng như thế". Vua chịu
thua. Lần thứ ba gặp anh, vua lại hỏi: "Chỗ nào có cái trống ñánh từ mồng một,
tiếng vang ñến ngày rằm?". Vợ anh nói rằng: "Chồng thiếp bận mổ một con trâu
ba ngày mà lột da chưa xong". Không tin thì người ñàn bà ñáp. - "Lấy da trâu ấy
mới bưng ñược trống ñánh từ mồng một vang ñến ngày rằm". Vua lại chịu thua.
Lần thứ tư gặp người ñàn bà vua hỏi: - "Đố biết ta ñi về hay là xuống ngựa
ñấy?". Nàng hỏi vặn vua: "Đống rác này tôi hót ñi ñổ một hay hai lần?" - "Một
lần", vua ñáp. Người ñàn bà liền hót rác làm hai lần. Biết là bị mắc mưu, nhưng
vua tìm cách bắt mỗi người dân nộp một vác củi rồi ñể vu vạ anh mò ốc, vua bỏ
một con mèo chết vào vác củi của anh và nói: - "Mèo của ta không phải là mèo
cũng không phải là hổ, rất quý. Có người ñã trả năm mươi lăm lạng rưỡi vàng.
Nay ñã ñánh chết thì một là phải làm sống lại, hai là phải trả ñủ số vàng. Không
ñược thì phải ñưa vợ ñến thay". Không thấy anh mò ốc ñền mèo, hôm sau vua
ñến nhà ñể ñòi, không ngờ khi xô cửa làm rơi một cái muôi gỗ, bị vợ anh mò ốc
lý sự: "Muôi nhà tôi không phải muôi, gỗ không phải gỗ, rất quý, có người ñã trả
sáu mươi sáu lạng sáu vàng. Nếu vua bắt chồng tôi làm cho con mèo sống lại thì
vua cũng phải làm cho cái muôi lành lặn như cũ. Nếu bắt ñền tiền thì vua còn
mắc nợ mười một lạng mốt vàng". Vua lại chịu thua.
Thấy người ñàn bà vừa ñẹp vừa có lài trí, vua sai quân ñến bắt ñi. Từ ñây
truyện lại trở về dạng truyện Chiếc áo lông chim. Theo lời vợ dặn, người chồng
cũng làm áo bằng lông các loại chim ñánh bẫy ñược, nhưng không phải trồng táo
mà là trồng hẹ "lá tốt như cỏ tranh". Sau ba năm anh mặc áo ấy và gánh gánh hẹ
ñi ñến cung vua. Tiếng rao của anh cũng làm cho người vợ bỗng bật nói cười.
Kết cục như các truyện trên, vua cũng ñổi áo cho anh mò ốc, người ñàn bà cũng
thả chó ra cho cắn chết vua, và anh mò ốc thì trèo lên ngai vàng. Ở truyện của
người Nùng thì hai vợ chồng trở lại ñời sống ngày trước sau khi ñưa của cải của
vua phân phát cho mọi người
1
.
Truyện vua A Tú của dân tộc Miêu (Trung-quốc) cũng có một ñoạn giống với
các truyện trên:
Chàng trai A Tú ñến lợp cung ñiện cho vua. A Tú nhổ một bãi nước bọt biến
thành quả anh ñào làm cho công chúa mê anh. Về nhà anh bảo mẹ ñi dạm công
chúa. Vua bằng lòng gả nhưng bắt phải chịu một số thử thách. Lần ñầu là dùng
tro bện một sợi dây quấn quanh lầu ba vòng, và mang ñến một con trâu sừng dài
không ñi lọt cửa thành. A Tú lấy rơm bện thành thừng rồi ñốt như truyện của
1
Theo Chàng xà trị hổ ác, ñã dẫn.
