871
(trong ñó nhiều ý kiến ñã ñược các học giả phương Tây luận bàn
1
), chúng tôi xin
phép ñược hẹn một dịp khác sẽ trực liếp phân tích, ñánh giá một cách tổng thể
phần nghiên cứu quan trọng này. Riêng phần văn bản truyện cổ tích, chỉ qua ba
tập ñã in ra, tác giả ñã giới thiệu cho chúng ta 120 truyện, xoay quanh những
chủ ñiểm sau:
1. Nguồn gốc sự vật (25 truyện)
2. Sự tích ñất nước Việt (10 truyện)
3. Sự tích các câu ví (25 truyện)
4. Thông minh, tài tử và sức khỏe (32 truyện)
5. Sự tích anh hùng nông dân (12 truyện)
6. Truyện phân xử (10 truyện)
7. Truyền thần tiên, ma quỷ và phù phép (6 truyện).
Ngoài ra, ở dưới mỗi truyện, trong phần Khảo dị, tác giả còn giới thiệu thêm
rất nhiều dị bản, nhiều truyện cổ tích khác có khía cạnh tương tự về mặt này hay
mặt khác với truyện ñã kể. Đây là hàng loạt cổ tích của các dân tộc thiểu số
trong nước ta hoặc cổ tích của nhiều dân tộc trên thế giới...
Qua ba tập sách, người ta ñã thấy ñây ñúng là "kho tàng", dù chỉ mới xếp
xong có "ba kho". Ở chủ ñiểm nào cũng thấy sự phong phú ña dạng của loại
hình cổ tích. Đọc xong một sự tích của ta, bạn ñọc lại bị lôi cuốn vào hàng loạt
sự tích cùng loại của thế giới (chẳng hạn ở truyện Sự tích con khỉ (tập I), phần
Khảo dị tác giả kể thêm 25 dị bản; ở truyện Nói dối như Cuội có thêm 24 dị
bản; truyện Ba chàng thiện nghệ (tập III) có thêm 30 dị bản...). Rất ít truyện
không có Khảo dị. Nếu ñổ ñồnghơn bù kém cứ sau một truyện chính lại gợi thêm
chừng 10 dị bản, thì số lượng truyện cổ ñến trong cả ba tập - với những hình
thức và chi tiết khác nhau - phải tính ñến con số ngàn.
Kho tàng này còn ñáng quý ở chỗ bao gồm ñược những truyện ñã ñược thời
gian sàng lọc - tất nhiên ñược tác giả kỳ công tìm tòi, tuyển chọn và kể lại - ñể
có giá trị tiêu biểu bậc nhất cho truyện cổ tích Việt-nam. Vì thế, có thể nói, Kho
tàng truyện cổ tích Việt-nam của Nguyễn Đổng Chi ñánh dấu một bước tiến
quan trọng trong công tác sưu tầm, giới thiệu, nghiên cứu truyện cổ tích Việt-
nam; nó ñạt ñược những thành tựu vững chắc hơn không ít các tập truyện cổ
tích ñã xuất bản từ trước ñến nay, về cả hai mặt số lượng và chất lượng.
Về mặt ngôn ngữ truyện kể, tác giả ñã cố gắng ñể không rơi vào hai xu hướng
lệch lạc khá phổ biến xưa nay là tiểu thuyết hóa hoặc ñơn giản hóa truyện cổ
tích. Nhiều truyện kể hấp dẫn, làm nổi bật chủ ñề, sự việc diễn biến dồn dập, lôi
1
Xin xem bài của M.Durand và bài của Lê Văn Hảo trên BEFEO, số 1 - 1964.
