889
chồng biết chỗ ở của mình. Con lớn lên, một hôm hỏi bố: - "Mẹ con ñâu?" Đáp:
- "Không biết". Con bèn ñến hỏi thầy học. Thầy học vốn có phép ñộn. liền trỏ
ñường cho học trò, và dặn: - "Khi tìm ñược mẹ rồi thì con hãy nhớ: 1) ñừng nói
với mẹ là ai chỉ ñường cho con; 2) nếu mẹ con cho con quả cây gì thì ñưa về nhà
hãy ăn, hay nếu ăn thì quẳng hột ra sau lưng, ñừng quẳng ra phía trước". Đứa bé
quả tìm thấy mẹ. Nhưng hắn vốn lơ ñãng, quên mất cả những lời dặn dò của
thầy. Mẹ hỏi ai chỉ ñường, hắn nói thật. Mẹ bèn ñùng phép làm cho nhà thầy học
cháy ñể trả thù. Ở nhà, thầy học ñã ñộn biết ñược việc này nên trước khi ñi vắng,
dặn người nhà phải dọn ñồ ñạc cho xong trước canh ba. Nhưng người nhà lại
không tin, cứ chần chừ không chịu dọn, nên mọi thứ trong nhà cháy mất cả.
Trước khi ra về, người con ñược mẹ cho một quả cây. Dọc ñường ñói bụng,
hắn lấy ra ăn. Nhưng lại quên lời dặn của thầy, hắn không quẳng hột ra sau lưng,
mà quăng ra trước mặt. Tự nhiên những hột này mọc thành rừng. Cây cối bờ bụi
dày ñến nỗi hắn phải khó khăn mới tìm ñược ñường về, và sau ñấy phải bỏ hẳn
dự ñịnh dẫn bố ñi tìm mẹ
1
.
Truyện của ñồng bào Ca-tu Chàng Dưa:
Có hai vợ chồng hiếm hoi, ngày nọ làm rẫy thấy quả dưa ngon mắt, bèn hái ăn.
Từ ñó vợ có mang ñẻ ñược ñứa bé không bú, không khóc nhưng lớn như thổi.
Lớn lên con ăn rất khỏe, ñặc biệt khi nó làm ñồ chơi thì những con giống ñều
biết cử ñộng như thật. Chàng Dưa ñi chơi lang thang. Một chúa làng thấy ñứa bé
có phép lạ liền dọa bắt phải nặn cho hắn thật nhiều voi. Trốn ñi, chàng Dưa lại
ñến một nơi gặp một cô gái ñang tắm. Chàng xuống tắm nặn cá to cho lội.
Nhưng không ngờ cô gái vốn là con của nữ thần Mặt Trời cũng có phép như thế.
Cô nặn một con voi hai ñầu, con voi cũng trở thành voi thật. Chàng Dưa rủ cô
gái cùng mình trốn về quê. Cô ta ñi mang một gùi phép. Hai người cưỡi voi ñi
suốt ngày ñêm. Bị bố mẹ ñuổi kịp, cô ném lại ñằng sau một hòn ñá hóa thành lèn
ñá dựng chặn ñường. Bố mẹ lại ñuổi kịp, cô ném một cành tre hóa thành bụi
rậm. Lại bị ñuổi, cô hóa phép làm thành dãy núi cao (nay là hòn Rơ-gu). Lại bị
ñuổi nữa, cô hóa phép làm thành con sông lớn (nay là sông Re). Đến ñây bố mẹ
cô gái dành chịu, phải trở về. Hai người về tới nhà, bố không nhận ra con trai,
bèn lấy xôi vắt lại ném vào con, tất cả những vắt xôi ñều chui tọt vào mồm hắn -
"Đúng là con tôi rồi!" - người bố reo lên. Họ ăn mừng, giết nhiều trâu, bò, lợn,
gà ñều do hai vợ chồng chàng Dưa nặn ra. Tên chúa làng nghe tin chàng Dưa về
thì ñến ñòi nợ, bắt ñắp một con ñường sang Lào. Hai vợ chồng nặn một nghìn
con voi ñi phá ñường một lúc xong ngay. Hắn lại bắt làm một cái cầu bắc qua
sông Re. Hai vợ chồng làm phép gọi các loại cá tập trung làm thành cầu. Chúa
1
Theo Lăng-ñờ (Landes), sách ñã dẫn.
