904
khách bộ hành. Hồi ấy có thầy tớ Thi Tuấn tiến kinh thi hội qua ñấy. Trong khi
trò chuyện, biết Thi Tuấn có vợ ñẹp vắng chồng, nên chủ quán ta - chuột thứ
năm - ñầu ñộc cả thầy lẫn tớ, rồi hóa thành Thi Tuấn giả ñến nhà, nói mình thi
hỏng trở về. Vợ Thi Tuấn không ngờ gì cả. Cho ñến khi thầy trò Thi Tuấn lành
(nhờ ñược một ñạo sĩ cứu chữa) thì thi cử ñã xong từ lâu. Buồn ñau, thầy trò trở
về ñến nhà thì lại bị Thi Tuấn giả xông ra ñánh ñuổi. Thi Tuấn thật ñến cầu cứu
bố vợ. Bố vợ không biết làm sao mà phân biệt, bèn ñưa ñến nhờ thầy học phân
xử. Thầy ra bài cho hai người làm ñể thử, nhưng Thi Tuấn giả cũng làm ñược
văn. Việc ñưa lên Vương thừa tướng. Thừa tướng dò hỏi mới biết Thi Tuấn thật
vốn có một nốt ruồi ở vai bên phải. Nhưng khi bắt ra tra hỏi, thì Thi Tuấn giả
cũng hóa phép làm cho mọc lên một nốt ruồi như vậy. Sau ñó thấy Vương thừa
tướng sắp tra ra mưu gian, chuột thứ năm - Thi Tuấn giả - bằng phép thần thông,
báo cho con chuột thứ tư phi thân tới tòa án hóa thành một Vương thừa tướng
giả làm cho vụ án thêm rắc rối. Việc ñưa lên vua Nhân Tông. Sắp sửa vạch ra
thật giả, thì ñến lượt một vua Nhân Tông khác lại xuất hiện do con chuột thứ ba
ñược tin báo, phi thân tới, hóa ra. Vụ án lại chồng thêm một rắc rối mới. Người
ta mời mẹ vua ra cứu xét; nhờ thử ngọc tỉ của vua, hoàng thái hậu phân biệt
ñược vua giả. Trong khi ra lệnh bắt giam, thì con chuột thứ hai ñược tin báo tới
hóa thân thành một hoàng thái hậu thứ hai. Triều ñình sau ñó phải cho mời Bao
Công. Bao Công ñưa theo hai mươi bốn người hầu và ba mươi sáu hình cụ tới.
Bắt ñầu ông cho thần Thành hoàng tra hỏi, nhưng con chuột thứ năm ñã kịp thời
báo tin cho chuột thứ nhất phi thân tới hóa thành một Bao Công giả. Trong khi
mọi người thất vọng vì vụ án phức tạp khó hiểu, thì Bao Công thật quyết ñịnh
xuống âm phủ ñể tìm cách tra cho ra lẽ. Ngọc Hoàng sai mười vị khâm sai ñi
giúp Bao Công. Cuối cùng Bao Công mượn ñược con mèo Ngọc diện kim miêu
(ñã ñược Phật làm cho bé lại ñể Bao Công bỏ vào tay áo). Lên trần, Bao Công
sai ñắp nền ñất rồi ñứng lên trên, bắt những người thật và giả sắp hàng ñứng
phía dưới. Được thả ra, mèo thần liền lần lượt chụp những con chuột mang lốt
người, trừ con chuột thứ năm mau chân chạy thoát. Những con chuột chết, xác
to lớn, không có máu, vua sai làm thịt cho quân ñội ăn.
Riêng con chuột thứ năm sau ñó bị Ngọc Hoàng bắt nộp cho Phật. Phật bắt
hắn hóa thành kiếp chuột ngày nay, vĩnh viễn ở cõi trần sống bằng những thứ lén
lút ăn trộm ñược của con người
1
.
1
Theo Ngũ thử náo Đông-kinh, Bao Công thu yêu truyện, dẫn trong. Nghiên cứu về truyện và
tiểu thuyết Trung-quốc của Lê-vi (Lévi).
