965
thấy hắn liền báo cho các con vật khác biết. Chúng rung cây, người anh rơi
xuống bị xé xác. Thần miếu bỏ chạy
1
.
Một truyện khác của người Ấn sưu tầm ở chân núi Hi-mã-lạp (Himalaya):
Một người Bà-la-môn nghèo ñi ăn xin. Một hôm ñi qua bốn cái làng mà không
ñược miếng gì. Đến làng cuối cùng hắn gõ cửa nhà một vị lão làng. Người vợ
lão làng mở cửa cho ăn. Nhưng khi lão làng về, thấy vậy liền cầm giày ñánh
ñuổi. Người Bà-la-môn chạy qua nghĩa ñịa thấy có lửa, ghé lại sưởi, nhân ñó gặp
một con ma. Con ma trước cười sau khóc. Người Bà-la-môn cũng làm như vậy.
Ma hỏi lí do. Người Bà-la-môn cũng hỏi như thế. Ma ñáp: - "Cười là ngồi một
mình có bạn, khóc là vì chốc nữa có bốn mụ chằng từ bốn phương lại, sẽ ăn thịt
tao hoặc mày" - "Có cách gì thoát không?" - "Trèo lên cây kia".
Anh vừa trèo lên cây thì bốn mụ chằng tới ăn thịt con ma và kể cho nhau nghe
về bốn cái cốc bạc dưới một gốc cây nọ, về cách dùng mật một con chim ñể làm
người già trẻ lại, về cách chiếm lấy chuỗi hạt của một con chuột, và về một hòn
núi ñá ở một nơi kia có rất nhiều vàng, v.v... Sau ñó, người Bà-la-môn lần lượt
ñi lấy cốc bạc, lấy mật chim và chuỗi hạt của con chuột. Nghe tin có ông vua
hủi, anh tìm ñến xin chữa. Bị ñuổi ra, nhưng rồi cũng ñược vào cung, sau sáu
ngày quả lành bệnh. Vua hứa sẽ cho bất kỳ cái gì anh muốn. Anh chỉ xin quyền
sở hữu một hòn núi ñá nọ mà thôi. Vua cho là ñiên, nhưng thấy trước sau người
ấy chỉ xin có chừng ấy, bèn cho anh làm chủ quả núi cùng với vài ñồng vàng.
Nhưng vua không ngờ nhờ hòn núi, người Bà-la-môn trở thành ñại phú.
Về sau, vị lão làng gõ cửa ăn xin nhà người Bà-la-môn. Người này bảo vợ xúc
một ñĩa ngọc ra cho. Lão làng lắc ñầu. Người Bà-la-môn bèn kể lại chuyện cũ
cho y nghe. Lão làng bùi tai ñến nghĩa ñịa ñể gặp ñược ma. Ma cũng bày cho
trèo lên cây. Bốn mụ chằng lại ñến ăn thịt ma và than thở với nhau về những
ñiều bí mật kể cho nhau nghe lần trước bị lộ. Nhác thấy lão làng, bốn mụ xông
tới ăn thịt
2
.
Một truyện của ñồng bòa Cham-pa Run và Rai cũng là một dị bản của các
truyện trên nhưng các phần sau lại gần giống với Tấm Cám (số 154) và Sự tích
con khỉ (số 12, tập I).
Người Khơ-me (Khmer) có truyện Sóc-lành Sóc-ác hay là Sự tích cây cỏ may
cũng là một dị bản, nhưng ñoạn cuối phát triển theo hướng khôi hài. Sóc-lành
mồ côi ở với bà, nhà nghèo, người làng ai cũng thương. Sóc-ác người cùng làng
nhà giàu nhưng ñộc ác, nên ai cũng ghét. Một hôm Sóc-ác rủ Sóc-lành ñi chặt tre
về sửa nhà cho bà Sóc-lành, Sóc-lành nói: - "Tôi không có dao rựa và lương ăn".
Đáp: - "Ta sẽ cho mượn ñồ dùng và cho ăn". Lên rừng, Sóc-lành làm ñược
1
Theo Truyện cổ dân tộc Mèo.
2
Đều theo Cô-xcanh (Cosquin), sách ñã dẫn, tập I
