966
nhiều, còn Sóc-ác chỉ chơi. Khi ăn, Sóc-ác chọc hai mắt Sóc-lành rồi ñạp xuống
suối, về nhà nói dối là ñã bị hổ ăn thịt. Sóc-lành rơi xuống suối miệng luôn mồm
cầu nguyện: - "Lạy ñức Phật!". Một con cá sấu thấy thế thương hại ñưa về cho
chúa. Nghe Sóc-lành kể, chúa gắn ngọc vào hai mắt, mắt lại lành như cũ, ñoạn
cho một nắm cát ñưa về rải lên chùa, cát hóa thành vàng bạc châu báu. Từ ñấy
bà cháu Sóc-lành trở nên giàu có.
Nghe kể chuyện, Sóc-ác nhờ Sóc-lành chọc mù mắt mình và ñạp hộ xuống
suối. Nhưng dầu hắn cầu nguyện "Lạy ñức Phật!" rầm rĩ cũng chẳng một ai ñến
cứu. Cái ñầu lâu Sóc-ác tuy bị rữa hết thịt, vẫn kêu "Lạy ñức Phật!" luôn mồm.
Mấy cô gái con một người lái buôn nhặt ñược ñem về cho bố. Thấy thế bố liền
ñặt lên mâm ñưa vào triều. Y ñánh cược với các quan một trăm lạng vàng, nếu y
sai khiến ñược ñầu lâu nói: - "Lạy ñức Phật!". Nhưng y mất số tiền cược vì ñầu
lâu lại không chịu nói. Tức giận, y ném ñầu lâu xuống suối. Một nhà sư nhặt
ñược ñem về làm lễ cầu siêu ñộ rồi thiêu hóa, ñem tro ấy trộn sơn quét lên chiếc
xe của mình. Nhưng từ ñấy chiếc xe lại thỉnh thoảng văng tục vào người ñi
ñường và ñã hai lần làm cho nhà sư vất vả chạy trốn ñể khỏi bị họ trừng phạt.
Cuối cùng chiếc xe bị ñốt cháy, nhưng tro của nó biến thành cỏ may; hạt cỏ may
cứ luôn luôn bám vào quần áo của người ñi ñường làm cho người ta khó chịu
1
.
Cuối cùng là một phật thoại Ông Thiện ông Ác của Ấn-ñộ:
Một ông vua nước Ba-la-nại (Bénares) tên là Ma-la-ha-xa có hai người con:
một, do chính phi sinh ra tên là Thiện, một, do thứ phi sinh ra, tên là Ác. Hai
người tính nết trái ngược nhau từ thuở nhỏ. Thiện vốn thương người, một hôm ñi
chơi ngoài thành thấy nỗi khổ của dân chúng thì về xin vua cha mở kho ñể bố
thí. Vua vì yêu con nên ñể cho Thiện tự do. Nhưng khi thấy vợi hết hai ba phần
ba kho vàng, các quan khuyên vua hãm lại. Nghe nói Long vương ở biển Đông
có viên ngọc ma-ni có thể cứu vớt chúng sinh. Thiện không ngại nguy hiểm,
cương quyết ra ñi mặc dù bố mẹ can ngăn. Vua không giữ ñược, ñành chiêu mộ
năm trăm người lính tình nguyện trong ñó có Ác ñi theo. Nhưng ñến bờ biển,
Thiện bảo họ trở về mà ñi một mình. Được Long vương tặng ngọc, trên ñường
về Thiện lại gặp Ác. Để chiếm viên ngọc, Ác nhân khi Thiện ngủ, chọc thủng
hai mắt anh rồi về một mình, nói dối với vua cha rằng anh mình ñã chết.
Bị mù, Thiện lưu lạc ở nước Lợi-tu-bạt (vốn có công chúa trước hứa gả cho
Thiện) làm nghề gảy ñàn rong. Cuối cùng ñược một người gác vườn ngự cho
làm nghề ñuổi chim. Hàng ngày Thiện phải giật dây khi nghe có tiếng chim,
nhưng anh chỉ giật khi chim ñã ăn xong. Một hôm công chúa dạo vườn thấy
Thiện, không biết là người hứa hôn, ñâm ra mê mẩn và xin vua lấy làm chồng.
Vua không ngăn ñược, ñành phải cho hai người lấy nhau. Một hôm, công chúa
1
Theo Mác-ti-ni (Martini) và Béc-na (Bernard). Truyện dân gian Cam-pu-chia chưa hề in
