972
lại hóa ra vàng bạc như cũ. Hắn bèn gõ cửa làm bộ báo tin cho bá hộ ñể lấy
công. Bá hộ ñền ơn bằng cách biếu hai thoi vàng, hai thoi bạc. Hắn ra chợ uống
rượu say bị người ta lấy cắp, cuối cùng về tay không
1
.
Truyện do người miền Bắc kể Hũ vàng hũ rắn:
Một người nọ ñi cày ñào ñược một cái hũ, mở ra thấy có vàng. Anh ñể lại chỗ
cũ. Về kể lại với vợ, vợ bảo: "Anh ngốc thế! Sao không mang về?". "Nếu là của
trời cho thì trời phải ñưa ñến nhà chứ". "Nếu có ai biết họ lấy mất thì sao?".
"Không ai lấy ñược cả. Mà nếu ai lấy ñược, tức là trời không cho ta". Lúc ấy có
một tên trộm ñang rình ở sau nhà, nghe nói vậy bèn ra ñồng mang hũ vàng về
nhà. Không ngờ khi mở ra xem thì là một hũ lúc nhúc những rắn. Cho là vì
người nọ nói láo làm cho mình mắc hợm, hắn bèn mang hũ ñến vứt vào nhà
người kia, ñịnh bụng ñể rắn cắn cả nhà cho bõ ghét. Sáng dậy, người kia mở cửa
thấy cái hũ, mở ra xem thì là một hũ vàng. Hắn bảo vợ: "Tao nói có sai ñâu. Của
trời cho thì trời phải mang ñến tận nhà!"
2
.
Giống truyện của ta, người Tày kể như sau:
Một ông già ñào ñược một hũ bạc thỏi. Ông ta ñậy lại như cũ rồi về, ñêm lại,
kể cho vợ biết. Vợ hỏi vì sao không lấy về, thì ông ñáp: "Đây mới là ñất cho.
Đất cho nhưng trời chưa cho, thì chưa lấy". Cũng có hai tên trộ ñang rình sau
nhà, nghe ñược câu chuyện của hai vợ chồng. Chúng cũng vội lẻn ra chiếm lấy
hũ bạc, nhưng khi thò tay vào khoắng thì thấy một hũ ñầy rắn. Giận ông già bịa
chuyện lừa, chúng bèn khiêng hũ ñến nhà trèo lên mái vạch tranh ra rồi dốc hũ
xuống ñịnh cho rắn bò vào giường cắn cho bõ ghét. Nhưng không ngờ khi rắn
rơi xuống ñều hóa thành bạc thoi. Ông già tỉnh dậy bảo vợ: "Đấy, bây giờ trời
mới cho chúng ta ñấy!".
Hai tên trộm thấy vậy chỉ còn biết vào lạy lục xin hai ông bà già cho họ một
ít
3
.
Người Miến-ñiện (Myanmar) thì lại kể như sau:
Có hai vợ chồng người kiếm củi cầu khấn mong ñược của. Thần cây me báo
mộng cho cả hai: Đi quá ba bước từ cây me ñầu làng về phía Đông sẽ ñược hũ
vàng. Hai vợ chồng tỉnh dậy kể cho nhau biết giấc mộng, nhưng cả hai ñều cho
rằng mộng mị vô chừng không ñào làm gì mất công. Một tên ăn trộm nghe nói,
ra cây me ñào lên quả thấy một hũ, nhưng lại là hũ rắn. Cho là vợ chồng người
kiếm củi lừa mình, hắn bèn vác hũ ñến bỏ trước nhà. Cũng như các truyện trên,
sáng dậy hai vợ chồng thấy trong hũ không phải rắn mà là vàng
4
.
1
Theo Sơn Nam, sách ñã dẫn
2
Theo lời kể của người miền Bắc.
3
Theo Hoàng Quyết, sách ñã dẫn.
4
Theo Truyện dân gian Miến-ñiện, sách ñã dẫn.
