973
Về hình tượng rắn hóa ra vàng, xem lại truyện Hai chị em ở Khảo dị truyện số
12, tập I. Một truyện khác Rắn hóa vàng kết hợp giữa truyện Hai chị em với
truyện Hũ vàng hũ rắn, nhưng hình tượng phần nào có chịu ảnh hưởng của
truyện ñồng bào Tày:
Một người em bị anh chiếm ñoạt hết tài sản của bố ñể lại, nên phần của mình
không còn gì. Đói khổ quá, một hôm em ra ñồng xúc tép, nhưng xúc mấy lần
cũng chỉ ñược một con rắn liu ñiu, bèn ñem về bỏ vào vại ñậy lại. Sáng ra thì
thấy rắn ñã hóa vàng. Từ ñấy trở nên giàu có.
Biết chuyện, vợ chồng người anh cũng ñi xúc rắn về bỏ vào trong vại. Nhưng
khi mở ra xem thì rắn vẫn là rắn, không thấy có vàng. Cho là em bắt ñược vàng
nhưng lại phao tin láo ñể lừa họ, họ bèn mang ñến dỡ mái tranh ñổ rắn xuống
chỗ hai vợ chồng người em nằm cho bõ tức. Nhưng khi em dậy chẳng thấy rắn
ñâu mà lại thấy vàng nên càng giàu thêm. Người anh lại thêm tức, bèn tìm cách
ăn trộm vàng của em về giấu trong một hầm kín. Nhưng vàng của em không vì
vậy mà suy suyển. Trái lại vàng của anh ñưa về thì lại hóa thành rắn chui rúc
khắp nơi làm vợ chồng hết sức lo buồn, rồi chết
1
.
Người Hà-tĩnh có một truyện nói ñến một bà tiên ñi thử người trần. Gặp bà lần
ñầu là một người nghèo nhưng tốt bụng, anh ta thấy một người ăn mày nghèo
khổ không biết là tiên, ñón về cho ăn, ngủ. Đến nửa ñêm thấy người ấy kêu ñau
bụng, anh lại ñưa chậu cho mà ñi ngoài. Sáng dậy thì bà ñã biến mất mà trong
chậu ñầy vàng. Một tên nhà giàu nghe ñược tin ấy cũng ñi ñón bà tiên ăn mày về
nhà, ñãi rất hậu, và cũng ñưa chậu cho bà ñi ngoài. Nhưng sáng dậy chỉ thấy một
chậu rắn rết
2
.
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập I, sách ñã dẫn.
2
Theo lời kể của người Hà-tĩnh.
