996
(không phải ñầu lâu), mụ nhận ra chiếc nhẫn của con gái mình mới biết là con ñã
chết
1
.
Người Khmer có truyện Nàng Can-tóc và nàng Song Ang-cát rất gần với
truyện của ta và của Cham-pa, chỉ khác không có ñoạn cuối:
Một người ñàn ông góa vợ có một con gái tên là Can-tóc (xinh), lại lấy vợ kế
có con riêng là Song Ang-cát (ñầu mẩu củi). Ở ñây cũng có tình tiết người bố
bảo hai con bắt cá, ai ñược nhiều hơn thì làm chị. Song Ang-cát chỉ bắt ñược
một con cá quả bằng ngón tay nhưng bằng mẹo xách hộ, hắn tráo lấy giỏ cá ñầy
của Can-tóc về trước ñể giành làm chị. Thấy Can-tóc khóc, một pháp sư hiện ra
bảo thả con cá quả xuống ao, hàng ngày bỏ cơm cho ăn và gọi: "Quả ñẹp quả
xinh, lên ăn cơm lành, cho mau chóng lớn". Khi phát giác ra việc nuôi cá do con
gái mách, người dì ghẻ giấu nồi cơm. Can-tóc phải ngậm cơm ở miệng ñem cho
cá. Dì lại bắt ăn xong phải há miệng. Can-tóc giấu cơm vào tóc. Mụ lại cấm
không cho ra ao. Sau ñó, mụ ñịnh bắt con cá, nhưng không làm sao gọi ñược nó
lên, bèn thả lỏng Can-tóc ñể rình xem cách cô gọi cá. Nhờ vậy mụ mới bắt ñược.
Mất cá, Can-tóc khóc lóc, vị pháp sư lại hiện ra bảo nhặt xương bỏ dưới gầm
giường. Đặc biệt có tình tiết pháp sư hiện ra lần nữa bảo ở gầm giường có một
ñôi giày chỉ nên lấy một chiếc cất ñi. Can-tóc làm theo. Chiếc kia bị Song Ang-
cát nhặt nhưng không biết làm gì, bèn vứt qua hàng rào. Một con quạ bay qua
cắp lấy bay ñi, thả xuống sân nhà vua.
Thái tử theo tục lệ phải lấy vợ mới ñược lên ngôi. Nhân nhặt ñược chiếc giày
ñẹp, thái tử hứa ai ñi vừa sẽ lấy làm vợ. Song Ang-cát ñến thử không vừa. Nhận
ra ñó là giày của Can-tóc, hắn bảo mẹ không cho Can-tóc ñi thử. Can-tóc bị dì
giam lại, nhưng lừa lúc mọi người ngủ say, cô trốn ñi. Người bố cô về hùa với dì
ghẻ hành hạ con. Cô bị bố ñi tìm bắt về ñánh ñòn. Không chịu ñược, cô nhịn ăn.
Người bố bèn rắc gạo ñầy sân cỏ, bảo nhặt sao cho ñầy bình sẽ cho ñi. Trong hai
ngày kiên nhẫn nhặt gạo, cuối cùng bố cô phải cho ñi. Khi ướm chân vào giày
thì vừa khít. Can-tóc mở gói lấy chiếc thứ hai ra. Lập tức thái tử rước vào cung
làm vợ.
Nghe lời vợ xúi giục, bố Can-tóc viết thư xin vua cho hoàng hậu về thăm
mình, rồi nhân lúc Can-tóc tắm, dội nước sôi vào người cô. Rồi ông bảo Song
Ang-cát mặc áo của Can-tóc vào cung, giả làm hoàng hậu. Vua biết có sự lộn
sòng, nhưng không nói gì. Từ ñó vua trở nên buồn bã, thường ñi chơi cho khuây
khỏa.
Chỗ chôn Can-tóc mọc lên một cây chuối. Người bố chặt cây chuối nhưng lúc
trở lại, ở chỗ gốc chuối ñã mọc lên một cây tre. Sợ quá, hắn ngã xuống sông, bị
sấu ăn thịt. Thấy tre có bóng mát, vua ñến nghỉ. Tre rủ cành che và quạt cho vua
1
Theo Lăng-ñờ (Landes). Truyện cổ tích Champa.
