LỊCH SỬ DÂN TỘC MỸ - Trang 384

Hơi nước đã giúp điều khiển con suốt trong các nhà máy dệt, điều khiển
máy may. Điều đó có được là nhờ than. Các máy khoan nén khí cho phép
khoan sâu hơn vào lòng đất để khai thác than. Năm 1860, 14 triệu tấn than
đã được khai thác; đến năm 1884 lên tới 100 triệu tấn. Thêm nhiều than có
nghĩa là thêm nhiều thép, bởi vì than rất cần cho việc luyện sắt thành thép;
năm 1880, một triệu tấn thép đã được sản xuất; đến năm 1910 là 25 triệu
tấn. Tới lúc này, điện bắt đầu thay thế hơi nước. Dây điện cần đến đồng, vì
thế năm 1880 khoảng 30 nghìn tấn đồng đã được sản xuất; đến năm 1910,
con số này là hơn 500 nghìn tấn.

Để hoàn thành được tất cả những điều đó đòi hỏi phải có các nhà sáng chế
tài năng của các quy trình và máy móc mới, có các nhà tổ chức và nhà quản
lý thông minh của các tập đoàn mới, một đất nước giàu đất đai và khoáng
sản, một nguồn cung cấp khổng lồ về nhân lực làm các công việc vắt kiệt
sức, ảnh hưởng tới cho sức khỏe và tính mạng. Những người nhập cư từ
châu âu và Trung Quốc trở thành một nguồn nhân công mới. Những nông
dân vốn không thể mua nổi máy móc mới hoặc trả tiền cho việc vận chuyển
bằng đường sắt với mức cước giácao hơn, đành phải di cư ra thành phố.
Khoảng từ năm 1860 đến 1914, dân số New York đã tăng từ 850 nghìn lên
bốn triệu người, Chicago từ 110 nghìn lên hai triệu người, Philadelphia từ
650 nghìn lên một triệu rưỡi.

Trong một số trường hợp, bản thân các nhà sáng chế trở thành những người
tổ chức công việc kinh doanh – như Thomas Edison, nhà sáng chế các thiết
bị điện. Trong một số trường hợp khác, một chủ doanh nghiệp có thể kết
hợp một loạt các sáng chế của những người khác, chẳng hạn như Gustavus
Swift, một người bán thịt tại Chicago, đã kết hợp các toa tàu đông lạnh với
các kho lạnh để thành lập công ty chuyên đóng gói thịt đầu tiên vào năm
1855. Còn James Duke lại sử dụng loại máy cuốn thuốc lá mới cho phép
cuốn, dán và cắt thuốc lá tới 100 nghìn điếu mỗi ngày; đến năm 1890 ông ta