và trung ương – chỉ nên hiểu tất cả các nước dưới gầm trời.
Có lẽ nên hiểu ở giữa cái khoảng từ cái vực đó tới Trung Quốc.
Nguyên văn: dĩ vi lân cư yên. B.G. không dịch.
Nguyên văn là châu, can, trỏ những thứ ngọc.
Vị thần ở Tây Bắc, sai khiến các rùa thần.
Mỗi đoàn năm con, chia nhau mỗi con đội một trái núi.
B.G. bỏ sáu chữ: “cử túc bất danh sổ thiên”, không dịch. Các sách đều
không chú giải, chúng tôi cũng không hiểu nghĩa gì.
Đó là những người lùn, ta nên nhớ thước (xích) Trung Hoa thời đó
bằng một gang tay (theo Wieger), vậy một thước rưỡi thời đó chỉ bằng
khoảng 3 tấc tây, mà chín tấc chưa bằng hai tấc tây.
B.G. dịch minh linh là loài ma quỉ của cõi âm. [Chữ Hán là:
冥靈 .
Trong bộ Trang tử và Nam Hoa kinh, bài Tiêu dao du 1, cụ NHL dịch là
con rùa thiêng và chú thích rằng: có người giải thích là một loại cây.
(Goldfish)]
Có lẽ là loài mối xứ ta, cứ đầu mùa mưa thì bay ra.
Ông vua khởi nghiệp nhà Hạ (-2205 -2197). Coi bài VII.12.
Bá Ích, Di Kiên là những nhà bác học thời đó.
Li Chu thời Hoàng Đế, Tử Vũ cũng ở thời thượng cổ.
Sư Khoáng là nhạc sư của một ông vua nước Tần.
Một trong đám gồm năm núi (ngũ nhạc) danh tiếng ở Trung Hoa.
[Tung Sơn
嵩山 thuộc tỉnh Hà Nam, trong sách in sai thành Trung Sơn.
(Goldfish).
Ta thường dịch là cây quít.
Có lẽ là loài yểng, tập nói được tiếng người.
Tựa như con cầy, mũi dài và nhọn, cũng gọi là con mạch (tapir).
Không phải chim hạc.
Núi Thái Hình tức núi Thái Hàng. Núi đó với núi Vương Ốc nay ở Hà
Nam.
