ánh sáng đến chân trời. Nhưng ấn tượng nhất là khuôn mặt thản nhiên của
những người Venice trên xe. Họ là nhưng người Venice thật và đang đi tới
chỗ làm; tôi là người duy nhất cứ tanh tách bấm máy chụp những căn nhà
được mặt trời thắp sáng trên dòng kênh. Tất cả những người còn lại đều gà
gật ngủ rốn, hoặc đọc báo thể thao, hoặc nhìn ra ngoài với cái nhìn trống
rỗng, mệt mỏi. Thật khó tưởng tượng là ai đó lại có thể thờ ơ với cảnh mặt
trời lên tuyệt vời thế này. Nhưng nghĩ kỹ thì đây thật nhất về Venice mà tôi
chứng kiến từ lúc tới đây. Thành phố này mặc dù độc đáo, đẹp đẽ, mơ
màng, kỳ lạ đến đâu thì trước hết vẫn là một thành phố của những con
người thật - họ vẫn phải chống lại những cơn buồn ngủ, sự mệt mỏi và kiệt
sức để kiếm tiền sinh sống hàng ngày. Có thể không thấy họ vào ban ngày
khi những người khách du lịch tràn ngập thành phố, có thể không thấy họ
sau khi họ đã trang điểm, mặc quần áo đẹp để phục vụ khách du lịch; nhưng
vào lúc sáng sớm như bây giờ, họ chỉ có khuôn mặt mộc, không phấn son,
không đồng phục. Đấy là những khuôn mặt phụ nữ và đàn ông đầy những
nếp nhăn, tàn nhang và những dấu hiệu của thời gian. Họ thu mình trong
những bộ quần áo thùng thình cốt lấy sự thoải mái, chân mang những đôi
giày thể thao cũ, chỉ để tiện cho đi lại. Ai cũng có túi đồ ăn trưa; những
người phụ nữ mang theo cả túi lớn đựng hộp trang điểm và đồng phục để
mặc ở nơi làm.
Người ta nói dân số của Venice chỉ khoảng bảy mươi ngàn người và tiếp
tục giảm dần mỗi năm trong khi số khách du lịch tới đây mỗi năm là mười
hai triệu người. Cũng từ đầu thế kỷ XX cho tới giờ, Venice đã lún sâu hơn
một mét, và từ thập kỷ năm mươi, hơn một trăm ngàn người đã rời bỏ
Venice vào sống trong đất liền. Tuổi trung bình của người dân Venice là
năm mươi. Thành phố đang tàn lụi, đang chết. Nhưng chỉ có thể thấy dấu
hiện của cái chết từ từ ấy khi đối diện với Venice lúc sáng sớm hoặc sau nửa
đêm. Vào ban ngày, thành phố vẫn thành công trong việc biến mình thành
một giấc mơ lạ lùng và khách du lịch vẫn cứ tấp nập đổ tới đây để được
sống trong giấc mơ ấy.
