NGUYÊN LÝ THỨ NĂM - Trang 395

toàn cầu điển hình. Nó không phát hành cổ phiếu đại chúng bởi vì được sở
hữu bởi 20.000 công ty thành viên. Nó không có trụ sở văn phòng rộng lớn
bởi vì nó là một hệ thống được quản lý bởi các thành viên và một văn bản
điều lệ trong đó tuyên bố mục đích, những nguyên tắc điều hành và thẩm
quyền ra quyết định được giao cho hội đồng quản lý được bầu. Nó thiếu
một giám đốc điều hành lừng danh để định hướng chiến lược (nhờ thế giảm
được một chi phí khổng lồ) bởi vì chiến lược của nó thực ra là nhiều chiến
lược phát sinh từ hàng ngàn doanh nghiệp tự quản trong hệ thống.

Visa không hoạt động hoặc trông giống với hầu hết những tập đoàn

lớn khác bởi vì nó được truyền cảm hứng bởi một với hình ảnh một “cỗ
máy”, như hầu hết các tập đoàn khác. Trong bối cảnh phình to rồi bị khủng
hoảng tài chính trong những năm đầu của ngành công nghiệp thẻ tín dụng,
giám đốc điều hành sáng lập của Visa, Dee Hock có một nhận định. Ông
thấy rõ ràng rằng “thật phi lý để thiết kế một tổ chức” có khả năng kết hợp
một mạng lưới toàn cầu các giao dịch tài chính theo hình thức đang bắt đầu
phát triển[9]. Tuy nhiên ông cũng biết rằng chính tự nhiên vẫn đạt đến điều
này. Ông tự hỏi tại sao “một tổ chức loài người hoạt động như một khu
rừng nhiệt đới?” lại không thể xảy ra. Tại sao không thể mô phỏng theo
những khái niệm và phương pháp sinh học? “Điều gì xảy ra nếu chúng ta từ
bỏ việc tranh luận về cấu trúc của một tổ chức mới và cố gắng nghĩ về nó
như những loại hình quy luật di truyền?”. Nói ngắn gọn, Visa được truyền
cảm hứng bởi việc từ bỏ “mô hình cơ chế hóa và cách nhìn cũ về thực tại”
và đi theo những nguyên tắc của một hệ thống cơ thể sống như một nền
tảng để tổ chức doanh nghiệp. Cuối cùng Hock cũng tạo ra một thuật ngữ
cho loại tổ chức theo tầm nhìn của ông, đó là từ “chaordic” - hệ thống vừa
hỗn loạn vừa trật tự, bởi vì trong tự nhiên “trật tự liên tục phát sinh từ việc
nhìn nhận sự hỗn loạn, trong khi trong quản lý chúng ta luôn cố gắng áp đặt
trật tự bởi vì chúng ta sợ rằng sự hỗn loạn sẽ xảy ra”.

Nhà sinh vật học Gregory Bateson nói “Nguồn gốc mọi vấn đề của

chúng ta ngày nay phát sinh từ khoảng cách giữa cách chúng ta suy nghĩ và