trong tay, nhưng ở Yokohama không có chỗ nào bán. Làm cách nào cũng
không mua được.
Hồi ấy, ở Edo có trường chuyên về Tây phương học của Mạc phủ đóng ở
Kudanshita, tên là Bansho Shirabejo (Phiên-thư Điều-sở). Tôi nghe nói, ở
đó có rất nhiều từ điển, nhưng bảo muốn mượn thì họ nói phải xin nhập
môn. Nhưng không phải võ sĩ cứ muốn vào trường của Mạc phủ là được
cho phép vào ngay. Ông Rusu'i (Lưu-thủ-cư) của chính lãnh địa đó phải
đóng dấu vào đơn xin nhập môn mới được. Tôi đến chỗ ông Rusu’i, nhờ
đóng dấu, sau đó mặc Kamishimo , đi đến Bansho Shirabejo và xin nhập
môn. Hồi đó, ông Mitsukuri Gempo (Ky-Tác Nguyễn-Phủ) , ông của cậu
Mitsukuri Rinshō (Ky-Tác Lân-Tường) , là người đứng đầu trường và cho
phép tôi nhập môn ngay. Nếu vào được đó sẽ có thể mượn được từ điển.
Tôi xin mượn và cầm cuốn từ điển song ngữ Anh - Hà Lan trên tay. Ở đó
có một phòng dành cho những người đến học, nên tôi ngồi đó xem một
chút, bỏ tấm khăn bọc trong tay nải ra định gói vào mang về thì họ bảo
không được, xem ở đó thôi chứ không được mang về nhà. Thế này là hết
cách! Hàng ngày mà cứ phải cuốc bộ từ Teppōzu đến Kudanshita thì không
được. Vì vậy, từ ngày xin vào đó tôi chỉ đến đúng một lần và bỏ.
Tự học nhờ từ điển
Nhưng cũng may là dần dần có những thương gia đi Yokohama. Tôi nhờ họ
tìm xem có cuốn từ điển song ngữ Anh - Hà Lan không, thì thấy có một bộ
gồm hai tập từ điển song ngữ Anh - Hà Lan, thêm cả phần ký hiệu phát âm
có tên là Holtrop . Cuốn từ điển đó rất nhỏ, nhưng giá những 5 Ryō. Sau
đó, tôi đệ đơn xin lãnh chúa Okudaira mua giúp.
Như thế cũng tạm được, chỉ cần có cuốn từ điển này là không cần nhờ thầy
nữa. Và tôi quyết tâm tự mình nghiên cứu. Hàng ngày, hàng đêm tôi cắm
cúi tra cứu cuốn từ điển đó, tự học hoặc thử dịch những câu tiếng Anh ra
tiếng Hà Lan, cố gắng chú tâm làm sao để có thể quen được với tiếng Anh.
